پژوهش های برنامه و توسعه

پژوهش های برنامه و توسعه

بررسی تأثیر نرخ ترجیح زمانی بر استخراج منابع تجدیدناپذیر نفت و گاز در ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد اقتصاد انرژی، دانشکده کسب و کار و اقتصاد، دانشگاه خلیج فارس
2 دانشیارگروه اقتصاد، دانشکدۀ کسب و کار و اقتصاد، دانشگاه خلیج فارس، بوشهر، (نویسنده مسئول).
چکیده
در این پژوهش به بررسی تأثیر نرخ ترجیح زمانی بر روی استخراج منابع تجدیدناپذیر نفت و گاز در ایران طی سال‌های 1396-1346 پرداخته شده است. چون نرخ ترجیح زمانی یک مفهوم ذهنی و یک عامل غیرقابل مشاهده است، ازطریق عوامل تأثیرگذار بر آن احتساب شده است. برای رسیدن به این هدف، از روش تجزیه‌ و تحلیل معادلات ساختاری با شیوۀ حداکثر راست‏نمایی و نرم‌افزار آموس بهره گرفته شده است. یافته ‏های پژوهش نشان می دهد که رابطۀ بین نرخ ترجیح زمانی و استخراج منابع تجدیدناپذیر نفت و گاز در ایران، یک رابطۀ معنادار و مثبت است و استخراج گاز نسبت به نرخ ترجیح زمانی تأثیر بیشتری پذیرفته است. همچنین عواملی چون تولید ناخالص داخلی، نرخ تورم، نرخ بیکاری، امید به زندگی، انرژی تولیدی از سوخت‌های فسیلی و نرخ رشد شهرنشینی، دارای اثر مثبت و معناداری بر نرخ ترجیح زمانی هستند. در بین متغیرهای تأثیرگذار بر نرخ ترجیح زمانی، بیشترین تأثیر را نرخ رشد تولید ناخالص داخلی داشته است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Investigating the Effect of the Time Preference Rate on the Extraction of Non-renewable Oil and Gas Resources in Iran

نویسندگان English

Abdolhamid Rasouli 1
reza roshan 2
1 Master's student in Energy Economics, Faculty of Business and Economics, Persian Gulf University.
2 Associate Professor of Economics, Faculty of Business and Economics, Persian Gulf University, Bushehr, Iran, (corresponding author).
چکیده English

In this research, the impact of the time preference rate on the extraction of non-renewable oil and gas resources in Iran during the years 1346-1396 has been investigated. Since the time preference rate is a subjective concept and an unobservable factor, it has been calculated through factors affecting it. To achieve this goal, the methods of analyzing structural equations and maximum likelihood have been employed. To analyze data, this study utilized Amos software. The research findings show that the relationship between the time preference rate and the extraction of non-renewable oil and gas resources in Iran is a meaningful and positive relationship and gas extraction has a greater impact than the time preference rate. Also factors such as; GDP, inflation rate, unemployment rate, life expectancy, energy produced from fossil fuels and urbanization growth rate have a positive and significant effect on time preference rate. Among the variables affecting the time preference rate, the GDP growth rate has had the greatest impact.

کلیدواژه‌ها English

time preference rate
oil
gas
non-renewable resources
structural equation method
اسلاملوییان، کریم و استادزاد، علی‏حسین (1393). «برآورد نرخ رجحان زمانی در ایران با استفاده از الگوریتم بازگشتی»، مجلۀ تحقیقات اقتصادی، 49(2) ، 267-294 .
ایزدخواستی، حجت (1398). «اثرات رفاهی رفتار مصرفی مبتنی بر مبانی ارزشی خانواده در اسلام؛ با تأکید بر تعدیل رجحان زمانی»، مطالعات اقتصاد اسلامی، 2(22)، 216-193.doi: 10.30497/IES.2019.2363
باقری تودشکی، مجتبی؛ حبیبیان، مجید و باقری تودشکی، محمدمهدی (1402). «برآورد نرخ ترجیح زمانی در مدل SDF رفتاری و سنتی و سنجش آن با عدالت بین‏نسلی»، دوفصلنامۀ جستارهای اقتصادی ایران، 20 (39)، 123-95. doi:10.30471/IEE.2024.9303.2318
بخشی دستجردی، رسول؛ نظری زانیانی، علی و دهقانی شاهزاده‏بیگمی، فاطمه (1397). «بررسی تأثیر عدالت بین‌نسلی بر گرمای جهانی و رشد اقتصادی با تأکید بر نقش نرخ رجحان زمانی (مطالعۀ موردی: منطقۀ خاورمیانه و شمال آفریقا)»،  فصلنامۀ پژوهش‌ها و سیاست‌های اقتصادی، 26(86)، 104-67.
تشکری صالح، پروین؛ خداپرست مشهدی، مهدی و فیضی، مهدی (1396). «بررسی تأثیر تجربۀ پس‌انداز بر نرخ ترجیح زمانی افراد»،  اقتصاد پولی مالی،  24 (13)، 89-69.
درخشان، مسعود؛ تکلیف، عاطفه (1399). « اقتصادسنجی، تک‏معادلات با فروض کلاسیک، جلد اول،»، انتشارات سمت.
دلالی اصفهانی، رحیم؛ واعظ برزانی، محمد؛ زارعیان (1395). «تأثیر ترجیح زمانی بر رشد اقتصادی»، پژوهش‌های اقتصادی (رشد و توسعۀ پایدار)، 16(3)، 179-155.
دلالی اصفهانی، رحیم؛ بخشی دستجردی، رسول و حسینی، جعفر (1387). «بررسی نظری و تجربی نرخ ترجیح زمانی، مطالعۀ موردی: اقتصاد ایران سال‌های (1383-1351)». دانش و توسعه، 15(25)، 137-167. doi.org/10.22067/pm.v15i25.1816
رشیدیان، سمیه؛ مجاهدی مؤخر، محمدمهدی؛ امینی، امراله و معصومی‏نیا، علی (1397). «نقدی بر ریشه‌های ذهنی نرخ بهره، رهیافتی عقلی مبتنی بر فلسفۀ اسلامی»، تحقیقات اقتصادی، 53(3)، 617-597.  doi:10.22059/JTE.2018.67325
زندی، محمدامین؛ شاکری، عباس؛ امینی، امراله و سیدنورانی، سیدمحمدرضا (1398). «دین‌داری اسلامی و ترجیحات زمانی فردی، یک مطالعۀ آزمایشگاهی»،  اقتصاد اسلامی، 19(76 )، 211-181.
سپهری‏فر، حسن؛ لطفی‏زاده، فرشته و فرهمندیان، ارشد (1401). «تحلیل عوامل اصلی مصرف گاز خانگی در ایران»، فصلنامۀ پژوهش‏های سیاستگذاری و برنامه‏ریزی انرژی، 7 (25)، 27-1.
طالبلو، رضا؛ محمدی، تیمور؛ مروت، حبیب و باقری تودشکی، محمدمهدی (1401). «آزمون الگوی قیمت‏گذاری دارایی براساس عامل تنزیل تصادفی رفتاری: (مطالعۀ بورس اوراق بهادار تهران)»، مطالعات و سیاست‏های اقتصادی، 9 (2)، 112-83.
عسکری، محمدمهدی؛ توحیدی‏نیا، ابوالقاسم  (1391). «تنزیل عادلانه در بهره‏برداری از منابع طبیعی پایان‏پذیر»، دوفصلنامۀ مطالعات اقتصاد اسلامی،  5 (2)، 82-59.
آژانس بین‏المللی انرژی، 1397، https://www.iea.org
پورتال جامع انرژی، 1402، http://www.energyenergy.ir/
زارعی، ابوالقاسم (1398). «معادلات ساحتاری»، پایگاه تخصصی تحلیل‏های آماری
https://www.tahlil-amari.com/
 
Barsky B. Rbert, F. Thomas Juster, Miles S. Kimball, Matthew D. Shapiro (1997). Preference Parameters and Behavioral Heterogeneity: An Experimental Approach in the Health and Retirement Study. The Quarterly Journal of Economics, 112(2), 537-579. https://doi.org/10.1162/003355397555280.
Brown, H., & Van der Pol, M. (2015). Intergenerational transfer of time and risk preferences. Journal of Economic Psychology, 49, 187-204.
De Lipsis, V. (2021). Is time preference different across incomes and countries? Economics Letters, 201, 109720. https://doi.org/10.1016/j.econlet.2020.109720. ‏
Hardardottir Hjördis (2017). Long Term Stability of Time Preferences and the Role of the Macroeconomic Situation. Journal of Economic Psychology, 60(1), 21-36. https://doi.org/10.1016/j.joep.2016.12.006.
Joreakog G. Karl (1973). A general method for estimating a linear structural equation system.University of Uppsala, Department of Statistics.
Kureshi Wataru, Hannah Paule-paludkiewiez, Hitoshi Tsujiyama & Midori Wakabayashi (2020).Time Preferences over the Life Cycle. Journal of Monetary Economics, 124(1), 123-139. https://doi: 10.1016/j.jmoneco.2021.10.004.
McGowan P. Feidhlim, Eleanor Denny, Peter D. Lunn (2023,). Looking beyond time preference: Testing potential causes of low willingness to pay for fuel economy improvements. Resource and Energy Economics, 75, 1-14. https://doi: 10.1016/j.reseneeco.2023.101404.
Perez-Arce. F. (2017). The effect of education on time preferences. Economics of Education Review, 56(1), 52-64. https://doi.org/10.1016/j.econedurev.2016.11.004.
Schaub, S. (2022). Global relationships between time preference and environmental policy performance. Environmental Science & Policy, 128, 102-109.
Schwab Hoel, J. B., & Hoddinott, J. (2016). Self-control exertion and the expression of time preference: Experimental results from Ethiopia. Journal of Economic Psychology, 52, 136-146. https://doi.org/10.1016/j.joep.2015.11.005.
Veronesi He, P., M., And S. Engle (2017). Consistency of Risk Preference Measures: An Artefactual Field Experiment from China. Journal of Development Studies, 3(1),1-39. https://doi: 10.2139/ssrn.2748707.
Wang, M., Rieger, M. O., & Hens, T. (2016). How time preferences differ: Evidence from 53 countries. Journal of Economic Psychology, 52, 115-135.