پژوهش های برنامه و توسعه

پژوهش های برنامه و توسعه

نگاشت عوامل موثر بر اتحادهای استراتژیک شرکت‌های دانش‌بنیان با رویکرد ترکیبی دیمتل – معادلات ساختاری تفسیری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
سعیده صمدزاد 1
فرامرز نوری 2
1 استادیار پژوهشکدۀ توسعه و برنامه‏ریزی جهاد دانشگاهی، تبریز، (نویسندۀ مسئول).
2 عضو هیئت علمی پژوهشکدۀ توسعه و برنامه‏ریزی جهاد دانشگاهی، تبریز، ایران.
10.22034/pbr.2025.484629.1469
چکیده
شرکت‏ های دانش ‏بنیان نقش مهمی در اثربخشی تولید و دانش داشته و با خلق دانش و فناوری، به ایجاد ارزش می ‏پردازند. در این میان، اتحادهای استراتژیک یکی از عوامل راهبردی جهت توسعۀ کسب ‏و کار است. هدف کلی پژوهش حاضر نگاشت عوامل مؤثر بر اتحادهای استراتژیک شرکت‏ های دانش‏ بنیان با رویکرد ترکیبی (دیمتل ـ معادلات ساختاری تفسیری) است. بدین‏ منظور، جامعۀ آماری تحقیق، مدیران شرکت ‏های دانش ‏بنیان بوده و حجم نمونه بااستفاده از روش نمونه ‏گیری هدفمند 28 نفر تعیین شده است. پایایی پرسشنامه بااستفاده از آلفای کرونباخ (971/0) و روایی آن با اخذ دیدگاه‏های کارشناسان و خبرگان تأیید شده است. جهت تجزیه و تحلیل اطلاعات از تکنیک دیمتل و روش مدل‏سازی ساختاری-تفسیری (جهت ارائۀ الگو) استفاده می‏شود. براساس یافته‏ های حاصل از تحلیل اطلاعات، ایجاد شبکۀ همکار غیررسمی، تناسب استراتژیک مطابق با توانمندی‏ ها و ظرفیت ‏ها، انعطاف ‏پذیری شرکاء و اعتماد متقابل و ارتباطات تعاملی باز، جزء متغیرهای وابسته هستند. مدیریت ریسک اتحادهای استراتژیک، ساختار سازمانی مناسب و تیم مدیریتی اثربخش، جهت‏ گیری فرهنگی مشترک و کنترل مشترک فرآیند اتحادهای استراتژیک و تعیین تیم حل مسئله، جزء متغیرهای پیوندی و درنهایت، انتخاب شریک مناسب و چشم ‏انداز و اهداف مشترک، روشن و سنجش‏پذیر نیز در گروه متغیرهای نفوذی قرار گرفته ‏اند.
کلیدواژه‌ها
شرکت &rlm
های دانش &rlm
بنیان؛ اتحادهای استراتژیک؛ تناسب استراتژیک؛ شبکه &rlm
های همکاری
موضوعات

عنوان مقاله English

Mapping of Effective Factors on the Strategic Alliances in Knowledge Based Companies Using a Combined DEMATEL- Interpretive Structural Modeling Approach

نویسندگان English

Saeedeh Samadzad 1
faramarz nouri 2
1 Assistant Professor, Academic Center for Education, Culture, and Research (ACECR), Tabriz, Iran, (corresponding author).
2 Faculty Member, Academic Center for Education, Culture, and Research (ACECR), Tabriz, Iran.
چکیده English

Knowledge-based companies have an important role in the effectiveness of production and knowledge in products. These companies, also, by creating knowledge and technology, lead to value in a competitive environment. In the meantime, strategic alliances are one of the strategic factors for the development of the businesses of students’ companies. In this regard, the overall purpose of the present study is to map the effective factors on the strategic alliances of knowledge based companies with the combined approach (ISM-DEMATEL). For this purpose, the statistical population of the research is managers of knowledge-based companies, and 28 people were selected to determine the sample size using the purposeful sampling method. The reliability of the questionnaire was also confirmed by Cronbach's Alpha (α = 0.971) and its validity was confirmed by experts. To investigate the causal relationships between variables, the DEMATEL technique and Structural-Interpretative Modeling were utilized to analyze data and identify factors influencing strategic alliances among knowledge-based companies. The analysis revealed that the creation of informal collaborative networks, strategic fit aligned with capabilities and capacities, partner flexibility, mutual trust, and open communication serve as dependent variables. Furthermore, strategic alliance risk management, the establishment of an appropriate organizational structure, the presence of an effective management team, shared cultural leadership, joint process control for strategic alliances, and the formation of a problem-solving team were identified as link variables. Additionally, intrusive variables such as the selection of the right partner, the establishment of shared objectives, transparency, and the use of appropriate measurement strategies were also highlighted. These findings contribute to a deeper understanding of the dynamics shaping strategic alliances in knowledge-based companies.

کلیدواژه‌ها English

Knowledge-based companies
Strategic Alliance
Strategic fit
Cooperation networks
اسدپناه، داود (1400). «اثر اتحاد استراتژیک در انعطاف‏پذیری سازمان‏های پروژه‏محور»، نخبگان علوم و مهندسی، سال ششم، شمارۀ دوم، 192-185.
جدیدالاسلامی، سامره و اربابی، هانی (1400). «تبیین عوامل کلیدی مؤثر بر موفقیت اتحاد استراتژیک در سازمان‏های پروژه‏محور در ایران»، سیاست‏نامۀ علم و فناوری، سال یازدهم، شمارۀ دوم، 151-137. doi. 20.1001.1.24767220.1400.11.2.10.0.
چارچوب اصلی نظام‏نامۀ برنامۀ هفتم توسعه، معاونت امور اقتصادی و هماهنگی برنامه و بودجه، سازمان برنامه و بودجه، شهریور 1401.
رمضانپور نرگسی، قاسم؛ فلاح حقیقی، نگین و شریفی، زینب (1401). «عوامل مؤثر بر موفقیت شرکت‏های دانش‏بنیان، مطالعۀ موردی: مراکز رشد سازمان پژوهش‏های علمی صنعتی ایران و پارک علم و فناوری استان گیلان»، مدیریت نوآوری، سال یازدهم، شمارۀ سوم، 117-91.
doi. 20.1001.1.23225386.1401.11.3.5.1
سهرابی، مهبد؛ حیدرزاده، کامبیز و اسدی، عباس (1402). «واکاوی نقش رهبری تحول دیجیتال در اتحاد استراتژیک بربستر فرهنگ اسلامی سازمان‏ها و شرکت‏های ایرانی»، فصلنامۀ پژوهش‏های بازاریابی اسلامی، سال دوم، شمارۀ یکم، 14-1.
شریعت‏نژاد، علی (1403)، «شناسایی موانع و ارائۀ راهکارهای توسعۀ شرکت‏های دانش‏بنیان با رویکرد سیاست‏گذاری مدیریتی با روش دلفی فازی»، فصلنامۀ مدیریت نوآوری در سازمان‏های دفاعی، سال چهارم، شمارۀ بیست و هفتم، 98-75.
doi. 10.22034/QJIMDO.2023.410734.1613
طالبی، کامبیز؛ سخدری، کمال و بیات ترک، فرزانه (1395). «شناسایی عوامل مؤثر بر شکل‏گیری اتحاد استراتژیک بین‏المللی موفق (مورد مطالعه: صنایع پتروشیمی) »، فصلنامۀ مطالعات بین رشته دانش راهبردی، سال ششم، شمارۀ بیست و پنج، 41-8.
کریمی‏پور، یدالله؛ حمزه عزیزی، امیر؛ ربیعی، حسین و متقی، افشین (1397). «تبیین مؤلفه‏های ژئوپلیتیک اثرگذار بر پیوند استراتژیک کشورها، مطالعه موردی: ایران و عراق»، نشریۀ تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، سال 48، شمارۀ هجدهم، 39-21. doi. 10.29252/jgs.18.48.21
 
Arslan, O., Archetti, C., Jabali, O., Laporte, G., & Speranza, M. G. (2020). Minimum cost network design in strategic alliances. Omega, vol. 96, 102-79. doi.org/10.1016/j.omega.2019.06.005.
Chen, W., Liu, X., & Hong, Y. (2023). Two heads better than one? Strategic alliance and firms excess cash holdings. Finance Research Letters, 52, 103575.
      doi.org/10.1016/j.frl.2022.103575.
Dhaundiyal, M., & Coughlan, J. (2022). Extending alliance management capability in individual alliances in the post-formation stage. Industrial Marketing Management, vol. 102, 12-23. doi.org/10.1016/j.indmarman.2021.12.011.
Geleilate, J. M. G., Parente, R. C., & Talay, M. B. (2021). Can systems integration lead to improved performance? The role of strategic alliances. Industrial Marketing Management, vol. 95, 17-28. doi.org/10.1016/j.indmarman.2021.03.002.
Gerami, J. (2024), Strategic alliances and partnerships based on the semi-additive production technology in DEA, Expert Systems with Applications, 251(2), 1-15. doi.org/10.1016/j.eswa.2024.123986.
Gozalzadeh, A., Dana, A., & Afshari, M. (2020). Identification of factors affecting the growth of knowledge based companies in sport. Sport Physiology & Management Investigations, 12(1), 151-159.
Han, S. (2023). The effect of performance feedback on strategic alliance formation and R&D intensity. European Management Journal, 41(5), 709-719. doi.org/10.1016/j.emj.2022.03.010.
Hübel, C., Weissbrod, I., & Schaltegger, S. (2022). Strategic alliances for corporate sustainability innovation: The ‘how’and ‘when’of learning processes. Long Range Planning, vol. 55, no. 6, 102-200. doi.org/10.1016/j.lrp.2022.10220.
Inigo, E. A., Ritala, P., & Albareda, L. (2020). Networking for sustainability: Alliance capabilities and sustainability-oriented innovation. Industrial Marketing Management, 89, 550-565. doi.org/10.1016/j.indmarman.2019.06.010
Jha, A., Kim, Y., & Gutierrez-Wirsching, S. (2019). Formation of cross-border corporate strategic alliances: The roles of trust and cultural, institutional, and geographical distances. Journal of Behavioral and Experimental Finance, vol. 21, 22-38. doi.org/10.1016/j.jbef.2018.10.003.
Khorsandi Pishkenari, S., Mehrabi, J. and Davari, A. (2024). Drawing a scinentific map of the knowledge- based businesses development with a bibliometricapproach, Iranian journal of educational sociology, vol. 6, no. 3, 1-18. doi. 10.61186/ijes.6.3.98.
Ko, W. L., Kim, S. Y., Lee, J. H., & Song, T. H. (2020). The effects of strategic alliance emphasis and marketing efficiency on firm value under different technological environments. Journal of Business Research, vol. 120, 453-461.
      doi.org/10.1016/j.jbusres.2020.02.019.
Li, L., Jiang, F., Pei, Y., & Jiang, N. (2017). Entrepreneurial orientation and strategic alliance success: The contingency role of relational factors. Journal of Business Research, vol. 72, 46-56. doi.org/10.1016/j.jbusres.2016.11.011
Wang, C. N., Tsai, T. T., Hsu, H. P., & Nguyen, L. H. (2019). Performance evaluation of major Asian airline companies using DEA window model and grey theory. Sustainability, 11(9), 2701. doi.org/10.3390/su11092701
Xu, H., Guo, H., Zhang, J., & Dang, A. (2018). Facilitating dynamic marketing capabilities development for domestic and foreign firms in an emerging economy. Journal of Business Research, vol. 86, 141-152.
      doi.org/10.1016/j.jbusres.2018.01.038.
Zaefarian, G., Forkmann, S., Mitręga, M., & Henneberg, S. C. (2017). A capability perspective on relationship ending and its impact on product innovation success and firm performance. Long range planning, vol. 50, no. 2, 184-199.
      doi.org/10.1016/j.lrp.2015.12.023.