پژوهش های برنامه و توسعه

پژوهش های برنامه و توسعه

تحلیل اثر حکمرانی خوب و زیر شاخص های آن بر توسعه اقتصادی در کشورهای جنوب غرب آسیا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه اقتصاد، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
2 دانشیار، گروه اقتصاد، گروه اقتصاد، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
3 استاد، گروه اقتصاد، گروه اقتصاد، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.
4 دانشیار، گروه اقتصاد انرژی، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.
چکیده
هدف این مطالعه تحلیل رابطه میان حکمرانی خوب و توسعه اقتصادی در کشورهای جنوب غرب آسیا طی سال‌های 2003 تا 2022 است. در این راستا، شاخص‌های رفاه لگاتم و درآمد سرانه به‌عنوان معیارهای توسعه اقتصادی در نظر گرفته‌شده‌اند. روش پژوهش به‌کاررفته، داده‌های تابلویی در قالب دو روش با استفاده از تخمین‌زن‌های حداقل مربعات تعمیم‌یافته امکان‌پذیر و اثرات تصادفی است. نتایج برآورد در روش اول نشان می‌دهد، حکمرانی خوب و درآمد سرانه با ضریب مثبت بر رفاه اقتصادی تأثیرگذارند؛ به‌گونه‌ای که ارتقاء در میانگین حکمرانی خوب و درآمد سرانه منجر به افزایش رفاه می‌شود. هم‏چنین، سرمایه‌گذاری به‌عنوان موتور محرکه رشد اقتصادی، ارتباط مثبت و معناداری با رفاه دارد. در روش دوم، تاثیر اجزاء حکمرانی خوب بر توسعه برآورد شده است. نتایج این مدل نشان می دهد که حاکمیت قانون، کیفیت مقررات، ثبات سیاسی و حق اظهارنظر تأثیر مثبت و معناداری بر رفاه دارند و بهبود این عوامل منجر به افزایش درآمد سرانه و ارتقاء سطح رفاه می‌شود. هم‏چنین، باز بودن اقتصادی به‌طور مثبت بر درآمد سرانه تأثیرگذار است. نتایج حاصل از برآورد مدل‌ها با داده‌های آماری انطباق دارد، ‌که کشورهایی با درآمد سرانه بالاتر، امتیاز رفاه لگاتوم بیشتری دارند. در عین حال عواملی مانند کیفیت حکمرانی، ثبات سیاسی و سرمایه‌گذاری در سرمایه انسانی نقش حیاتی در تعیین سطح رفاه ایفا می‌کنند؛ به‌گونه‌ای که کشورهایی نظیر قبرس و گرجستان، باوجود درآمد سرانه پایین‌تر، به دلیل حکمرانی خوب و سیاست‌های اجتماعی مؤثر، امتیاز رفاه بالاتری کسب کرده‌اند. برعکس، کشورهایی که با چالش‌هایی مانند ضعف در حکمرانی، فساد و بی‌ثباتی سیاسی مواجه‌اند ...
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Comprehensive Analysis of the Impact of Good Governance and Its Sub-Indicators on Economic Development in Southwest Asian Countries

نویسندگان English

Abdullah Tawana 1
Zahra Karimi Moughari 2
Zahra Mila Elmi 3
Shahryar Zaroki 4
1 PhD Student, Department of Economics, Faculty of Economics & Administrative Science, University of Mazandaran, Babolsar, Iran
2 Associate Professor, Department of Economics, Faculty of Economics & Administrative Science, University of Mazandaran, Babolsar, Iran
3 Professor, Department of Economics, Faculty of Economics & Administrative Science, University of Mazandaran, Babolsar, Iran.
4 Associate Professor, Department of Energy Economics, Faculty of Economics & dministrative Science, University of Mazandaran, Babolsar, Iran
چکیده English

This study analyzes the relationship between good governance and economic development in Southwest Asian countries during the period 2003 to 2022. To capture economic development, the Legatum Prosperity Index and per capita income are employed as key indicators. Using panel data methods in two approaches; feasible generalized least squares estimators and random effects. The analysis reveals that in the first approach, good governance and per capita income have positive coefficients, indicating their significant positive impact on economic prosperity. Improvements in average governance quality and per capita income thus enhance prosperity. Additionally, investment, as a driving force for economic growth, has a positive and significant relationship with prosperity. In the second approach, the findings show that specific dimensions of governance, such as rule of law, regulatory quality, political stability, and voice and accountability, have a meaningful positive effect on prosperity. Improvements in these governance factors lead to increased per capita income and higher prosperity levels. Economic openness is also found to positively influence per capita income. These outcomes align with descriptive data indicating that countries with higher per capita incomes, such as Qatar and the United Arab Emirates, achieve notably higher Legatum Prosperity scores. Nonetheless, non-monetary factors, including governance quality, political stability, and investment in human capital, play a crucial role in determining prosperity. Countries like Cyprus and Georgia, despite lower per capita incomes, attain higher prosperity scores due to effective governance and robust social policies. Conversely, nations facing challenges like poor governance, corruption, and political instability fail to reach desirable prosperity levels, despite abundant natural resources. The findings emphasize the multidimensional nature of prosperity, illustrating that alongside economic growth, good governance, equitable resource distribution, and economic diversification are essential for achieving sustainable welfare. Overall, the results underscore that strong institutions and sound economic policies can significantly enhance prosperity and economic development in Southwest Asian countries.

کلیدواژه‌ها English

Good governance
economic development
Southwest Asian
panel data
برهانی‏پور، علیرضا؛ گرائی‏نژاد، غلامرضا؛ دقیقی اصلی، علیرضا و هادی‏نژاد، منیژه (1399). «تأثیر حکمرانی خوب بر رشد اقتصادی کشورهای با درآمد سرانۀ متوسط و بالا»، پژوهش‌های رشد و توسعۀ اقتصادی، 12(45)، 114-95.
بهروزی، محمد؛ درخشان، مژگان و مهدی، محمدباقری (1399). «بررسی رابطۀ شاخص‏های شفافیت و پاسخ‏گویی و کنترل فساد بر شاخص رفاه لگاتوم: مطالعۀ کشورهای حوزۀ سند چشم‏انداز توسعۀ کشور»، ماهنامۀ جامعه‏شناسی سیاسی ایران، 3(2)، 68-37.
تقوی، مهدی؛ نیکومرام، هاشم؛ غفاری، فرهاد و طوطیان، صدیقه (1390). «رابطۀ فساد اداری و رشد اقتصادی در کشور‌های عضو اپک»، پژوهشگر مدیریت، 8(21)، 133-88.
جلالی نائینی، احمدرضا؛ یحیی‏آبادی، محمدامین و علی‏پور، حسین (1403). «بررسی اثر حکمرانی بر رشد اقتصادی بر پایۀ داده های پانلی»، پژوهشنامۀ اقتصاد و برنامه‏ریزی، 29(3)، 70-45.
حاجیلی دوجی، معصومه و علمی، زهرامیلا (1403). «تأثیر حکمرانی خوب بر نابرابری درآمد با تأکید بر بی‏ثباتی سیاسی»، تحلیل‏های اقتصادی توسعۀ ایران، 10(1)، 250-277.
حسین‌زاده بحرینی، محمدحسین (1383). «عوامل مؤثر بر امنیت سرمایه‏گذاری در ایران»، جستارهای اقتصادی، 2(1)، 156-109.
خداداد کاشی، فرهاد؛ نورانی آزاد، سمانه و شاطری، سمیه (1399). «تأثیر اندازۀ دولت و حکمرانی بر رشد اقتصادی کشورهای حوزۀ سند چشم‌انداز، رویکرد آستانه‌ای غیرخطی GMM»، پژوهش‌های رشد و توسعۀ اقتصادی، 11(41)، 52-35.
زاینده‌رودی، محسن؛ خسروآبادی، محمد و شکیبایی، علیرضا (1396). «بررسی تأثیر شاخص‏های حکمرانی خوب بر توزیع درآمد با به‏کارگیری پانل داده‏ها، مطالعۀه موردی: کشورهای منتخب جنوب غربی آسیا»، پژوهش‏های اقتصادی رشد و توسعۀ پایدار، 65(17)، 52-25.
سامتی، مرتضی؛ رنجبر، همایون و محسنی، فضیلت (1390). «تحلیل تأثیر شاخص‌های حکمرانی خوب بر شاخص توسعۀ انسانی، مطالعۀ موردی: کشورهای جنوب شرقی آسیا»، پژوهش‌های رشد و توسعۀ اقتصادی، 1(4)، 223-183.
صفریان، روح‏الله؛ شهرام‏نیا، امیرمسعود و امام‏جمعه‏زاده، سیدجواد (1400). «الگوی‌ حکمرانی‌ خوب‌ و‌ توسعۀ‌ اقتصادی‌ در‌ ایران‌ و‌ ترکیه (2006 تا 2017)»، رهیافت‌های سیاسی و بین ‌المللی، 11(2)، 111-86.
ظهیری؛ مناحی؛ زاینده‏رودی، محسن و جلایی، سیدعبدالمجید (1399). «بررسی تأثیر ابعاد حکمرانی خوب بر شاخص توسعۀ پایدار ایران»، پژوهشنامۀ اقتصاد کلان دانشگاه مازندران، 15(30)، 231-210.
عبداللهی، محمداسماعیل (1403). «نقش حکمرانی استانی در پایداری توسعه: پایه‌های رفاه، امنیت و معنویت»، پژوهش‌های انقلاب اسلامی، 13(3)، 356-341.
عدلی‏پور، صمد (1403). «مطالعۀ جامعه‌شناختی تأثیر کیفیت حکمرانی خوب بر کیفیت زندگی شهری (مورد مطالعه: کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی)»، جامعه‏شناسی سبک زندگی، 9(1)، 98-83.
عیسی‏زاده، سعید و احمدزاده، اکبر (1388). «بررسی اثر عوامل نهادی بر رشد اقتصادی با تأکید بر نهادهای حاکمیتی (مطالعۀ موردی بین‏کشوری برای دورۀ 2005-1996)»، پژوهش‏های اقتصاد ایران، 9(40)، 28-1.
غفاری‏فرد، محمد و دانش، حسنیه (1401). «تأثیر حکمرانی خوب بر رشد اقتصادی در کشورهای منتخب اسلامی»، فصلنامۀ علمی-پژوهشی پژوهش‏های سیاسی جهان اسلام، 12(4)، 21-1.
فاتحی دابانلو، محمدحسین؛ هژبرکیانی، کامبیز؛ معمارنژاد، عباس و مهرآرا، محسن (1396). «نهادها و توسعه در کشورهای خاورمیانه»، نشریۀ مدل‏سازی اقتصادی، 11(39)، 118-99.
کریم‏پور، سیدعیسی؛ عابدینی، محمد و عزیزخانی، اقباله (1400). «مطالعۀ نقش کیفیت حکمرانی خوب در رفاه عمومی (‌مورد مطالعه: کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی و سازمان همکاری اقتصادی و توسعه)»، مطالعات جامعه‏شناسی، 2(51)، 27.
کمیجانی، اکبر و پروانه، سلاطین (1387). «تأثیر حکمرانی خوب بر رشد اقتصادی در گروه کشورهای منتخب OPEC و OECD»، مدل‏سازی اقتصادی، 2(2)، 24-1.
گیلائوری، نیکا (1400). اقتصاد در میدان عمل: دگرگونی اقتصادی و اصلاحات دولت در گرجستان (2004 تا 2012)، مترجمان (امیرحسین چیت‌سازاده، مهدی نادری، میثم یوسفی)، انتشارات امین‌الضرب.
ملکی حسنوند، بهزاد؛ جعفری، محمد؛ فتاحی، شهرام و غفاری، هادی (1398). «ساز و کار اثرگذاری هم‌زمان حکمرانی خوب و مخارج دولتی بر رشد اقتصادی»، پژوهش‌های رشد و توسعۀ اقتصادی، 9(34)، 114-99.
مهدوی عادلی، محمدحسین؛ حسین‏زاده بحرینی، محمدحسین و جوادی، افسانه (1387). «تأثیر حکمرانی خوب بر جذب سرمایه‏گذاری مستقیم خارجی در کشورهای با درآمد متوسط»، دانش و توسعه، 15(24)، 106-88.
میدری،ا؛ خیرخواهان (1383). «حکمرانی خوب، بنیاد توسعه»، دفتر بررسی‌های اقتصادی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.
میرزاابراهیمی، رضا (1385). «راهکارهای اعمال اصلاحات در حوزۀ دولت از دیدگاه استیگلیتز»،  اقتصاد و جامعه، 77-54.
واحدی، جبرییل و قهرمان‏زاده، محمد (1401). «تحلیل اثر تغییر رتبۀ ایران در شاخص رفاه لگاتوم بر میزان صادرات ماشین‌آلات و ادوات کشاورزی ایران»، نشریۀ مکانیزاسیون کشاورزی، 7(1)، 12-1.
Abdelbary, I. & Benhin, J. (2019). Governance capital and economic growth in the Arab region. The Quarterly Review of Economics and Finance. 73(1), 184-191.
Allen, C.; Breuer, A.; Kercher, J.; Balasubramanian, P.; Leininger, J., & Gadgil, A. (2023). The role of good governance in reducing poverty and inequality: Evidence from a scoping review of interlinkages between SDGs. Governing the Interlinkages between the SDGs. 30-50
Al-Marhubi, F. A. (2016). Corruption and inflation. Economics Letters. 66(2). 199-202.
Loffler, E.; Bovaird, T. & Loeffle, E. (2004). Understanding public management and governance. Public Management and Governance. 27-38.
Chong, A., & Gradstein, M. (2004) . Inequality and institution. Research Department Working Paper. Inter -American Development Banlc: New York. No.506
Devarajan, S.; Swaroop, V.,  & Zou, H. F. (1996). The composition of public expenditure and economic growth. Journal of Monetary Economics. 37(2). 313-344.
Dixit, P., & Nagpal, S. (2025). Pathways toward sustainable development, International Quaryerrly of Geopolitics. e224537
Doi.org/10.22034/igq.2025.497805.1998
Drukker, D. M. (2003). Testing for serial correlation in linear panel-data models. Stata Journal. 3(2). 168–177.
Knack, S. F. (Ed). (2003). Democracy governance and growth. University of Michigan Press.
Matallah, S. (2020). Economic diversification in MENA oil exporters: Understanding the role of governance. Resources Policy. 66. 1-11.
Morita, S., & Zaelke, D. (2007). Rule of law good governance. In sustainable development. Seventh international conference on environmental compliance  enforcement. USA. Washington.
Mundell, R. (1963). Inflation and real interest. Journal of Political Economy. 71(3).280-283.
Olson, M. (1982). The Rise and Decline of Nations. New Haven. Yale University Press.
Omri, A., & Mabrouk, N. B. (2020). Good governance for sustainable development goals: Getting ahead of the pack or falling behind?. Environmental Impact Assessment Review. 83. 106388.
Reed, W. R. , & Webb, R. (2010). The PCSE estimator is good--just not as good as you think. Journal of Time Series Econometrics. 2(1).
Doi:10.2202/1941-1928.1032
Shahabadi, A.  & Pourjavan, A. (2013). The relationship between governance and so-economic development indicators in selected countries. Ferdowsi University of Mashhad Journal of Social Sciences. 9(2).
Shahrabi, M., &  Kashian, A. (2025). Analysis of factors influencing the development of trade relations between Iran and Iraq in the context of soft power. Majlis and Rahbord. 32(121). 210-247.