مرکز پژوهش های توسعه و آینده‌نگری پژوهش های برنامه و توسعه 2645-7466 7 2 2026 06 22 Data-Driven Strategic Decision-Making Based on Agent-Based Modeling تصمیم‌گیری استراتژیک داده محور بر مبنای مدل‌سازی عامل بنیان 244971 10.22034/pbr.2026.577552.1620 FA وحید خاشعی ورنامخواستی گروه مدیریت بازرگانی دانشکده مدیریت و حسابداری دانشگاه علامه طباطبایی تهران ایران 0000-0001-8536-9867 Journal Article 2026 02 23 The present study aims to explain the effects of privatization in Iran’s petroleum products sector (focusing on four major fuel products: gasoline, diesel, fuel oil, and kerosene) and to develop a data-driven decision-making model using an agent-based model and a system dynamics model. The study data were simulated by integrating agent-based modeling with system dynamics, and the resulting forecasts were analyzed using data-mining algorithms and an ARIMA model embedded within the agent-based framework. The findings indicate that privatization in Iran’s petroleum products sector leads to an increase in gasoline prices and adaptive behavior among environmental agents; after an approximate one-year period, demand returns to levels close to those observed before deregulation. However, for diesel and fuel oil, consumption does not change substantially, given the substitution effect associated with fuel oil and the cascading impact on the downstream end of the commercial transportation value chain in the case of diesel. Moreover, deregulation of kerosene results in its substitution with other energy sources such as natural gas, and its price—after an initial increase due to price liberalization—exhibits a downward trend as demand declines. هدف پژوهش حاضر تبیین آثار خصوصی‌سازی در بخش فرآورده‎های نفتی ایران (با تمرکز بر 4 فرآورده اصلی سوختی بنزین، گازوئیل، نفت کوره و نفت سفید) و ارائه مدل تصمیم‎گیری داده‎محور، با استفاده از یک مدل‌سازی عامل‌بنیان و یک مدل سیستمی می‌باشد. داده‌های مورد مطالعه بر اساس ترکیب دو روش مدل‌سازی عامل‌بنیان و مدل‎سازی سیستمی شبیه‎سازی شده است و پیش‎بینی‌های ارائه شده با استفاده از الگوریتم‎های داده‎کاوی و ARIMA که در داخل مدل مبتنی بر عامل تعبیه ‎شده‌اند، مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. بر اساس نتایج به دست آمده در این پژوهش، خصوصی‌سازی در بخش فرآورده‌‌های نفتی ایران باعث افزایش قیمت بنزین و رفتار تطبیقی عوامل محیطی شده و پس از بازه زمانی حدودی یک‌ساله مجدداً تقاضا به نزدیکی حالت قبل از مقررات‎زدایی باز خواهد گشت. اما در فرآورده‎های گازوئیل و نفت کوره، با توجه به اثر جایگزینی در نفت کوره و تأثیر زنجیره‎ای بر انتهای زنجیره ارزش حمل‌ونقل تجاری در گازوئیل، تغییر زیادی در مصرف این فرآورده‌ نخواهد داشت. همچنین مقررات‎زدایی در مورد نفت سفید باعث جایگزینی این فرآورده با دیگر منابع مصرفی مانند گاز خواهد شد و قیمت آن نیز پس از افزایش اولیه ناشی از آزادسازی قیمت، به دلیل کاهش تقاضا سیر نزولی به خود خواهد گرفت. https://www.journaldfrc.ir/article_244971_b3e372adfaa92e8d508a14a924c3de6e.pdf