مرکز پژوهش های توسعه و آیندهنگریپژوهش های برنامه و توسعه2645-74667220260622Strategic factors affecting the success of fintech in the development of small and medium-sized businessesعوامل راهبردی مؤثر بر موفقیت فینتک در توسعه کسبوکارهای کوچک و متوسط24301510.22034/pbr.2025.550345.1584FAهادیاسماعیل پورمقدمدانشگاه فردوسی مشهدآرزوکرمیدانشگاه فردوسی مشهدJournal Article20251007Fintech or financial technology, as an influential factor in the development of small and medium-sized businesses (SMBs), which are an important part of economic activities in developing countries, leads to increased employment and poverty reduction in societies. Developing countries have realized the important role of Fintech in the development of small and medium-sized businesses in economic growth and development. This study examines the strategic factors affecting the success of Fintech in the development of small and medium-sized businesses in Iran. This study systematically reviewed 193 reputable scientific articles in English between 2001 and 2023, and ultimately 97 articles were extracted in the field of strategic factors affecting the success of Fintech in the development of small and medium-sized businesses. The meta-synthesis method was used to analyze the research literature. After studying and screening the texts, key codes were extracted and categorized with the software (MAXQDA) and organized into categories and components. Finally, the influencing factors were extracted and classified into 7 categories and 31 distinct codes. These categories are: strategic, operational, technological, value proposition, user, economic, environmental factors. Among the consequences of the application of FinTech, we can mention such things as understanding, recognizing and revealing the needs and desires of customers, target marketing classification, intelligent evolution of commercial marketing, innovation in sales, development of sales channels and optimization of the areas of use of artificial intelligence in advertising agencies. These results can help organizations and small and medium-sized businesses in Iran to develop their strategies based on modern financial technologies and FinTech.فینتک یا فناوری مالی بهعنوان عامل اثرگذار در توسعه کسبوکارهای کوچک و متوسط (SMBs) که بخش مهمی از فعالیتهای اقتصادی در کشورهای در حال توسعه میباشند، منجر به افزایش اشتغال و کاهش فقر در جوامع میشود. کشورهای در حال توسعه به نقش مهم فینتک در توسعه کسبوکارهای کوچک و متوسط در رشد و توسعه اقتصادی پی بردهاند. این مطالعه به بررسی عوامل راهبردی موثر بر موفقیت فینتک در توسعه کسبوکارهای کوچک و متوسط در ایران میپردازد. این پژوهش، با مرور سیستماتیک تعداد 193 تا از مقالات معتبر علمی به زبان انگلیسی در بازه زمانی 2001 تا 2023 پرداخته است و درنهایت تعداد 97 مقاله در حوزه عوامل راهبردی موثر بر موفقیت فینتک در توسعه کسبوکارهای کوچک و متوسط استخراجج شد. برای تجزیه و تحلیل ادبیات پژوهش از روش فراترکیب استفاده شد. پس از مطالعه و غربالگری متون، کدهای کلیدی با نرمافزار (MAXQDA)، استخراج و دستهبندیشده و در قالب مقوله و مؤلفهها تنظیم شدند. درنهایت، عوامل مؤثر در 7 مقوله و 31 کد متمایز استخراج و طبقهبندی گردید. این مقولهها عبارتند از: عوامل استراتژیکی، عملیاتی، تکنولوژیکی، گزاره ارزش، کاربر، اقتصادی، زیست محیطی است. ازجمله پیامدهای کاربرد فینتک میتوان به مواردی مانند درک، شناخت و آشکارسازی نیازها و خواستههای مشتریان، طبقهبندی بازاریابی هدف، تکامل هوشمند بازاریابی تجاری، نوآوری در فروش، توسعه کانال فروش و بهینهسازی زمینههای استفاده از هوش مصنوعی در آژانس تبلیغاتی اشاره کرد. این نتایج میتواند به سازمانها و کسبوکارهای کوچک و متوسط در ایران کمک کند تا استراتژیهای خود را بر اساس تکنولوژیهای مالی مدرن و فینتک توسعه دهند.https://www.journaldfrc.ir/article_243015_0ee30f67d2dc6ebde37a30a81e75cd72.pdfمرکز پژوهش های توسعه و آیندهنگریپژوهش های برنامه و توسعه2645-74667220260622Coopetition Model for the Iranian Pharmaceutical Industryمدل رقابت همکارانه در صنعت دارویی ایران24301710.22034/pbr.2025.553100.1586FAمحمدرضاضرغامیگروه مدیریت بازرگانی و راهبردی،دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.0009-0007-8863-1542وحیدناصحی فرگروه مدیریت بازرگانی و راهبردی، دانشکده مدیریت و حسابداری ، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایرانزهرهدهدشتی شاهرخگروه مدیریت بازرگانی و راهبردی، دانشکده مدیریت و حسابداری؛ دانشگاه علامه طباطبایی؛ تهران؛ ایرانکبریبخشی زاده برجگروه مدیریت بازرگانی و راهبردی، دانشکده مدیریت و حسابداری؛ دانشگاه علامه طباطبایی؛ تهران؛ ایرانJournal Article20251014Iran’s pharmaceutical industry faces high R&D expenses, international sanctions, and dependency on imported raw materials. This study develops and contextualizes a comprehensive coopetition model tailored to these challenges. A three-stage qualitative research design was employed. First, a meta-synthesis of 718 scientific sources identified 45 relevant studies, resulting in 45 initial components, 8 dimensions, and 3 major categories. Second, thematic analysis supported by 15 semi-structured interviews with academic and industry experts refined the model to 77 components. Third, Interpretive Structural Modeling (ISM) was used to establish hierarchical relationships among the eight dimensions across five levels. MICMAC analysis further classified dimensions into three groups: (a) driving/independent (macro-environmental factors, market and technology dynamics, strategic leadership capacities, legal-institutional structures); (b) autonomous (operational agility); and (c) dependent (participatory governance, strategic sharing, and coopetition coordination). No linkage dimensions were identified.<br>The model demonstrates the potential to enhance innovation, reduce collaboration risks, and create shared value. It provides a strategic foundation for policymaking and managerial decision-making in Iran’s pharmaceutical sector and offers a conceptual basis for future research in similar regulated and sanction-affected industries. Importantly, the findings reveal that coopetition cannot develop sustainably through firm-level initiatives alone; rather, it requires supportive macro-level conditions, including supportive governmental policies, economic predictability, constructive international relations, and strengthened social capital.صنعت دارویی ایران با چالشهایی همچون هزینههای بالای تحقیقوتوسعه، تحریمهای بینالمللی و وابستگی به واردات مواد اولیه مواجه است. در چنین شرایطی، رویکرد «رقابت همکارانه» میتواند ابزاری مؤثر برای کاهش هزینهها، تسهیل نوآوری و ارتقای مزیت رقابتی باشد. هدف پژوهش حاضر، طراحی و بومیسازی مدلی جامع از رقابت همکارانه در صنعت دارویی ایران است.<br>این پژوهش در سه گام انجام شد: ابتدا با روش فراترکیب، ۷۱۸ منبع بررسی و ۴۵ مقاله برای تحلیل نهایی انتخاب شد که منجر به استخراج ۴۵ مؤلفه در قالب ۸ بعد و ۳ مقوله اصلی گردید. سپس، با تحلیل مضمون و ۱۵ مصاحبه نیمهساختاریافته با خبرگان، مؤلفهها بازنگری و به ۷۷ مورد ارتقا یافت. در گام سوم، با استفاده از مدلسازی ساختاری ـ تفسیری، ابعاد در پنج سطح سلسلهمراتبی طبقهبندی شد. تحلیل ساختاری نشان داد ابعاد مدل در سه دسته جای میگیرند: ابعاد مستقل شامل عوامل کلان تأثیرگذار، پویاییهای بازار و فناوری، ظرفیتهای رهبری استراتژیک و ساختارهای حقوقی ـ نهادی با بیشترین اثرگذاری و کمترین اثرپذیری؛ ابعاد خودمختار شامل چابکی عملیاتی با تأثیرگذاری و اثرپذیری محدود؛ و ابعاد وابسته شامل حکمرانی مشارکتی، اشتراکگذاری راهبردی و هماهنگی رقابت همکارانه که عمدتاً متأثر از سایر عوامل هستند. هیچ بعدی در طبقه ابعاد پیوندی مشاهده نشد. مدل پیشنهادی میتواند مبنایی برای سیاستگذاری در صنعت دارویی ایران و الگویی برای پژوهشهای آینده در سایر صنایع باشد. با این حال، یافته کلیدی این پژوهش نشان میدهد که شکلگیری پایدار رقابت همکارانه، بدون اصلاح عوامل کلان تاثیرگذار عملاً امکانپذیر نیست و تلاشهای صرفاً درون صنعتی به تنهایی کفایت نخواهد کرد.https://www.journaldfrc.ir/article_243017_55a2faed9d677a1e73dcfca087f56812.pdfمرکز پژوهش های توسعه و آیندهنگریپژوهش های برنامه و توسعه2645-74667220260622The Effect of Party Organizational Strength on Economic Growth Rate in Iran and Selected Developing Countriesاثر قدرت سازمانی احزاب بر نرخ رشد اقتصادی در ایران و کشورهای منتخب درحالتوسعه24385110.22034/pbr.2026.553560.1595FAمحمدشاه سنائیدانشکده اقتصاد، دانشگاه تهران، تهران0009-0001-8960-0111علیطیبنیاگروه اقتصاد اسلامی، اجتماعی و نهادی، دانشکده اقتصاد، دانشگاه تهران، تهران0000-0003-0171-5932سجادبرخورداریگروه اقتصاد کاربردی، دانشکده اقتصاد، دانشگاه تهران، تهران، ایران0000-0003-0086-6122Journal Article20251101The political structure, as the determinant of property rights and the maintainer of order, plays a crucial role in a country's development. However, this structure faces numerous obstacles in effectively reforming property rights. Political parties, through their unique functions, can help overcome these barriers. Stronger parties—provided they embrace development-oriented ideologies—are likely to be more effective in this regard .Nevertheless, political parties are products of the socio-economic transformations of the Western world, and embedding them into the political structures of developing countries—such as Iran—does not necessarily yield similar outcomes. The aim of this study is to examine the impact of party strength on economic growth rates in countries with per capita output levels comparable to Iran, making the findings to the Iranian context. The model used is a dynamic panel model estimated using the System Generalized Method of Moments. The dataset covers the years 1990 to 2023. The results reveal a positive and statistically significant relationship between party strength and economic growth rates in the selected countries over the past three decades. A comparison between Iran and the selected countries shows that Iran ranks low on the party strength index. Furthermore, an analysis of the components of this index in Iran indicates that most active political groups lack long-term vision, coherent ideological framework, organizational complexity and stable links wtih society—factors that could diminish their capacity to confront obstacles to growth within the political structure.ساختار سیاسی به عنوان تعیینکننده حقوق مالکیت و حفظکننده نظم، نقش تعیینکنندهای در توسعه کشورها ایفا میکند؛ اما این ساختار با موانع متعددی در جهت تغییردادن کارایی حقوق مالکیت روبرو است. احزاب سیاسی با عملکردهای ویژه خود میتوانند در رفع این موانع مؤثر باشند. احزاب قدرتمندتر به شرط داشتن ایدئولوژی همسو با توسعه عملکرد مؤثرتری در این راستا خواهند داشت. احزاب سیاسی اما زاییده تحولات اقتصادی - سیاسی دنیای غرب هستند و جاسازی آنها در ساختار سیاسی کشورهای درحالتوسعه و از جمله آنها ایران الزاماً نتایج مشابهی را به همراه ندارد. هدف از این پژوهش بررسی اثر قدرتمندی احزاب بر نرخ رشد اقتصادی در کشورهای با تولید سرانه نزدیک به ایران است، تا نتایج برای ایران قابلاستفادهتر باشد. الگوی بهکاررفته یک الگوی تابلویی پویا است که با استفاده از گشتاورهای تعمیمیافته سیستمی برآورد شده است. دادههای مورد استفاده سالهای 1990 تا 2023 میلادی را در بر میگیرد. نتایج حاکی از ارتباط مثبت و معنادار قدرت احزاب و نرخ رشدی اقتصادی در کشورهای منتخب طی سه دهه اخیر است. مقایسه ایران با کشورهای منتخب نشاندهنده رتبه پایین ایران در شاخص قدرت احزاب است. همچنین بررسی مؤلفههای سازنده شاخص قدرتمندی احزاب در ایران نشان میدهد گروههای سیاسی فعال در ایران، عمدتاً فاقد دید بلندمدت، نظام فکری منسجم، پیچیدگی سازمانی و پیوندهای پایدار با جامعه هستند که میتواند قدرت آنها برای مقابله با موانع رشد در ساختار سیاسی را کاهش دهد.https://www.journaldfrc.ir/article_243851_6b0dfe88725af6c1e481e4233dab7d1f.pdfمرکز پژوهش های توسعه و آیندهنگریپژوهش های برنامه و توسعه2645-74667220260622Data-Driven Strategic Decision-Making Based on Agent-Based Modelingتصمیمگیری استراتژیک داده محور بر مبنای مدلسازی عامل بنیان24497110.22034/pbr.2026.577552.1620FAوحیدخاشعی ورنامخواستیگروه مدیریت بازرگانی دانشکده مدیریت و حسابداری دانشگاه علامه طباطبایی تهران ایران0000-0001-8536-9867Journal Article20260223The present study aims to explain the effects of privatization in Iran’s petroleum products sector (focusing on four major fuel products: gasoline, diesel, fuel oil, and kerosene) and to develop a data-driven decision-making model using an agent-based model and a system dynamics model. The study data were simulated by integrating agent-based modeling with system dynamics, and the resulting forecasts were analyzed using data-mining algorithms and an ARIMA model embedded within the agent-based framework. The findings indicate that privatization in Iran’s petroleum products sector leads to an increase in gasoline prices and adaptive behavior among environmental agents; after an approximate one-year period, demand returns to levels close to those observed before deregulation. However, for diesel and fuel oil, consumption does not change substantially, given the substitution effect associated with fuel oil and the cascading impact on the downstream end of the commercial transportation value chain in the case of diesel. Moreover, deregulation of kerosene results in its substitution with other energy sources such as natural gas, and its price—after an initial increase due to price liberalization—exhibits a downward trend as demand declines.هدف پژوهش حاضر تبیین آثار خصوصیسازی در بخش فرآوردههای نفتی ایران (با تمرکز بر 4 فرآورده اصلی سوختی بنزین، گازوئیل، نفت کوره و نفت سفید) و ارائه مدل تصمیمگیری دادهمحور، با استفاده از یک مدلسازی عاملبنیان و یک مدل سیستمی میباشد. دادههای مورد مطالعه بر اساس ترکیب دو روش مدلسازی عاملبنیان و مدلسازی سیستمی شبیهسازی شده است و پیشبینیهای ارائه شده با استفاده از الگوریتمهای دادهکاوی و ARIMA که در داخل مدل مبتنی بر عامل تعبیه شدهاند، مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. بر اساس نتایج به دست آمده در این پژوهش، خصوصیسازی در بخش فرآوردههای نفتی ایران باعث افزایش قیمت بنزین و رفتار تطبیقی عوامل محیطی شده و پس از بازه زمانی حدودی یکساله مجدداً تقاضا به نزدیکی حالت قبل از مقرراتزدایی باز خواهد گشت. اما در فرآوردههای گازوئیل و نفت کوره، با توجه به اثر جایگزینی در نفت کوره و تأثیر زنجیرهای بر انتهای زنجیره ارزش حملونقل تجاری در گازوئیل، تغییر زیادی در مصرف این فرآورده نخواهد داشت. همچنین مقرراتزدایی در مورد نفت سفید باعث جایگزینی این فرآورده با دیگر منابع مصرفی مانند گاز خواهد شد و قیمت آن نیز پس از افزایش اولیه ناشی از آزادسازی قیمت، به دلیل کاهش تقاضا سیر نزولی به خود خواهد گرفت.https://www.journaldfrc.ir/article_244971_b3e372adfaa92e8d508a14a924c3de6e.pdfمرکز پژوهش های توسعه و آیندهنگریپژوهش های برنامه و توسعه2645-74667220260622The Effect of Oil Rent on the Underground Economy in Iran, with Emphasis on the Role of Macroeconomic Instabilityتاثیر رانت نفت بر اقتصاد زیرزمینی در ایران، با تاکید بر نقش بیثباتی اقتصاد کلان24385710.22034/pbr.2026.558612.1599FAاحمدرضااحمدیدانشجوی دکتری اقتصادسنجی، دانشکده اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.محمدبوشهریدانشجوی دکتری اقتصادسنجی، دانشکده اقتصاد، دانشگاه تهران، تهران، ایران.0009-0005-0552-721Xحسامالدینکردتبار فیروزجائیکارشناسی ارشد توسعه اقتصادی و برنامهریزی، دانشکده مدیریت، اقتصاد و مهندسی پیشرفت، دانشگاه علم و صنعت، تهران، ایران.0000-0002-2667-8026Journal Article20251109In recent years, the role of oil rent in Iran's economy has gained special attention. As one of the main sources of revenue, oil rent interacts with macroeconomic instability to have complex effects on the structure of the country's underground economy, revealing new dimensions of Iran's economic challenges. This study examines the impact of oil rent on the underground economy under macroeconomic instability during 1978-2023 using a quantile regression approach. The relative size of the underground economy was first estimated by the MIMIC method, showing an average of 16.8 percent in Iran's economy. Results indicate that oil rent positively (adversely) affects the underground economy across most quantiles. Moreover, the interaction effect of oil rent and macroeconomic instability is positive and signifies the amplifying role of instability on oil rent’s adverse impact. However, this amplifying effect is not statistically significant in the upper quantiles. Other variables, such as government size and trade openness, affect the underground economy negatively and positively, respectively. Based on the empirical results presented, reducing the size of the underground economy through controlling oil rent and reducing economic instability requires implementing policies aimed at decreasing dependence on oil revenues and strengthening economic stability.در سالهای اخیر، توجه به نقش رانت نفت در اقتصاد ایران اهمیت ویژهای یافته است. رانت نفت بهعنوان یکی از مهمترین منابع درآمدی در ایران، در تعامل با بیثباتی اقتصاد کلان، تاثیرات پیچیدهای بر ساختار اقتصاد زیرزمینی کشور دارد و بررسی این ارتباط میتواند ابعاد جدیدی از چالشهای اقتصادی ایران را آشکار سازد. در پژوهش حاضر تلاش شد که تاثیر رانت نفت بر اقتصاد زیرزمینی در پرتو بیثباتی اقتصاد کلان طی دوره زمانی ۱۳۵۷-۱۴۰۲ با استفاده از رهیافت رگرسیون کوانتایل مورد بررسی قرار گیرد. بدین منظور ابتدا اندازه نسبی اقتصاد زیرزمینی با روش میمیک محاسبه شد که نشان از میانگین ۸/۱۶ درصدی این شاخص در اقتصاد ایران دارد. نتایج حاصل از برآورد الگوی پژوهش حاکی از آن بوده است که رانت نفت در اغلب کوانتایلها بر اقتصاد زیرزمینی به صورت مثبت (نامطلوب) اثرگذار است. همچنین اثر تعاملی رانت نفت و بیثباتی اقتصاد کلان مثبت بوده و حکایت از نقش تشدیدکننده بیثباتی اقتصاد کلان در اثرگذاری نامطلوب رانت نفت بر اقتصاد زیرزمینی دارد. لازم به ذکر است نقش تشدیدکننده بیثباتی اقتصاد کلان در رابطه میان رانت نفت و اقتصاد زیرزمینی، در کوانتایلهای بالایی از نظر آماری معنادار نبوده است. همچنین سایر متغیرهای پژوهش از جمله اندازه دولت و باز بودن تجارت به ترتیب بهنحو منفی و مثبت بر اقتصاد زیرزمینی اثرگذارند. با توجه به نتایج حاصله، جهت کاهش اندازه اقتصاد زیرزمینی از طریق کنترل رانت نفت و کاهش بیثباتی اقتصادی، لازم است سیاستهایی در راستای کاهش وابستگی به درآمدهای نفتی و تقویت ثبات اقتصادی اجرا شود.https://www.journaldfrc.ir/article_243857_1fec4999b9e94c4f1e3034142ca753e5.pdfمرکز پژوهش های توسعه و آیندهنگریپژوهش های برنامه و توسعه2645-74667220260622Econometric Analysis of Economic Factors Affecting the Growth of Iran’s Agricultural Sectorتحلیل اقتصادسنجی عوامل اقتصادی مؤثر بر رشد بخش کشاورزی ایران24385510.22034/pbr.2026.557167.1597FAابراهیمپناهیدانشجوی دکتری تخصصی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایرانحسینمهرابی بشرآبادیاستاد اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران.حسننوروزیدکترای اقتصاد، سازمان برنامه و بودجه کشور، تهران، ایران.Journal Article20251103This study quantitatively analyzes the dynamic and long-term effects of macroeconomic variables on the growth of Iran’s agricultural sector. To provide reliable evidence for effective policy design, the impacts of inflation, unemployment, economic participation rate, and development credits on the provincial value added of agriculture were investigated across 31 Iranian provinces during 2007–2022. The research employed a panel ARDL econometric approach. After testing the stationarity of variables and confirming long-run cointegration, both short- and long-run coefficients as well as the adjustment speed were estimated through the error correction model (ECM). The results indicated that, in the long run, the economic participation rate (0.35) and development credits (0.28) exert significant positive effects on agricultural growth, whereas inflation (−0.23) and unemployment (−0.16) have significant negative impacts on this sector. The error correction coefficient (−0.58) implies a high adjustment speed toward long-run equilibrium, showing that nearly 59% of disequilibrium is corrected annually. Overall, the findings highlight that the sustainable development of Iran’s agricultural sector depends strongly on the stability and soundness of the macroeconomic environment. Sustainable growth in this field cannot be achieved solely through technical improvements; it requires an economic framework that supports production and productivity through inflation control, employment enhancement, and infrastructure investment. Hence, close coordination between economic and agricultural policymakers is a strategic necessity for achieving lasting food security and strengthening overall productivity.این پژوهش با هدف تحلیل کمی اثرات پویا و بلندمدت متغیرهای کلان اقتصادی بر رشد بخش کشاورزی ایران انجام شد. برای دستیابی به شواهد علمی معتبر جهت طراحی سیاستهای کارآمد، تأثیر نرخ تورم، نرخ بیکاری، نرخ مشارکت اقتصادی و اعتبارات عمرانی بر ارزش افزوده بخش کشاورزی در سطح استانی طی دورهی ۱۳۸۶ تا ۱۴۰۱ بررسی گردید. روش تحقیق مبتنی بر مدل اقتصادسنجی پانل ARDL بود و پس از آزمون مانایی متغیرها و تأیید همانباشتگی بلندمدت، ضرایب کوتاهمدت و بلندمدت و سرعت تعدیل از طریق مدل تصحیح خطا (ECM) برآورد شد. نتایج نشان داد که در بلندمدت، نرخ مشارکت اقتصادی (35/0) و اعتبارات عمرانی (28/0) تأثیر مثبت و معناداری بر رشد کشاورزی دارند، در حالیکه تورم (23/0−) و بیکاری (16/0−) اثر منفی و معنادار بر این بخش اعمال میکنند. ضریب تصحیح خطا (58/0−) گویای سرعت بالای تعدیل سیستم به سمت تعادل بلندمدت است، بهطوریکه حدود ۵۹% عدمتعادل سالانه اصلاح میشود. در نتیجه، توسعه پایدار کشاورزی در گرو ثبات اقتصاد کلان و تقویت سرمایهگذاری زیرساختی است؛ و هماهنگی میان سیاستگذاران اقتصادی و کشاورزی شرط دستیابی به امنیت غذایی پایدار و ارتقای بهرهوری ملی به شمار میرود.https://www.journaldfrc.ir/article_243855_53a32310536d64dcadf2b2249dd0c061.pdf