پژوهش های برنامه و توسعه

پژوهش های برنامه و توسعه

بررسی تاثیر سوگیری نمایندگی سرمایه‌گذاران بر تصمیمات سرمایه‌گذاری آنان با توجه به نقش بیش اعتمادی سرمایه‌گذاران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 کارشناسی ارشد حسابداری، دانشکده علوم اداری، دانشگاه بین المللی امام رضا(ع)، مشهد، ایران
2 دانشیار گروه حسابداری ،دانشکده علوم اداری، دانشگاه بین المللی امام رضا(ع) مشهد، ایران
چکیده
امروزه در ‌ایران و باتوجه به ویژگی های اقتصادی کشورهای در حال توسعه به وجود آوردن شرایطی که در آن سرمایه‌گذاران از میان اقشار مختلف سرمایه‌گذاری بتوانند اوراق بهادار و سهام شرکت مدنظر را برگزینند از اهمیت خاصی برخوردار خواهد بود. در همین راستا ابزار‎ ‎اندازه‎ ‎گیری‎ ‎در‎ ‎این‎ ‎مطالعه،‎ ‎پرسشنامه‎ ‎با‎ ‎طیف‎ ‎لیکرت‎ ‎پنج‎ ‎گزینه ای‎ ‎است ‎که شامل 52 سوال ‏می باشد. همچنین جهت تعیین پایایی از آلفای کرونباخ ‏استفاده شد که مقدار آن مورد تأیید می‌باشد. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه سهامداران شرکت سرمایه‌گذاری صندوق بازنشستگی کارکنان بانک‌ها (براساس سابقه فعالیت بیش از 5 سال) می‌باشند. در همین راستا نمونه آماری ‏پژوهش به روش نمونه گیری غیر تصادفی در دسترس و از ‏400 نفر از سهامداران انتخاب شده است. داده‌های‎ ‎آماری‎ ‎گردآوری‎ ‎شده با‎ ‎استفاده‎ ‎از ‎روش معادلات ساختاری (‏SEM‏)‏ و ‎با بهره گیری از ‎نرم‎ ‎افزار اسمارت پی ال اس مورد‎ ‎تجزیه‎ ‎و‎ ‎تحلیل‎ ‎قرار‎ ‎گرفته‎ ‎اند. یافته‌های‎ ‎پژوهش‎ ‎نشان‎ ‎می‌دهد که سوگیری نمایندگی سرمایه‌گذاران بر تصمیمات و بیش اعتمادی سرمایه‌گذاران تاثیر معناداری دارد. بیش اعتمادی سرمایه‌گذاران تأثیر مستقیمی‌بر تصمیمات سرمایه‌گذاری دارد، همچنین بیش اعتمادی سرمایه‌گذاران رابطه بین سوگیری نمایندگی سرمایه‌گذاران و تصمیمات سرمایه‌گذاری سرمایه‌گذاران را نیز میانجی گری می‌کند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

The Impact of Representativeness Bias on Investor Decision-Making: The Mediating Role of Overconfidence

نویسندگان English

Mahdi Ghahremani 1
Amir Ghafourian Shagerdi 2
1 Master of Accounting, Department of Administrative Sciences, Imam Reza International University, Mashhad, Iran
2 Associate Professor, Department of Accounting, Faculty of Administrative Sciences, Imam Reza International University, Mashhad, Iran
چکیده English

Nowadays in Iran, given the economic characteristics of developing countries, creating conditions in which investors from various social groups can select the preferred investment company is of particular importance. In this regard, the present study employed a questionnaire based on a five-point Likert scale consisting of 20 items. To assess the reliability of the instrument, Cronbach’s alpha coefficient was used, and the results confirmed its adequacy. The statistical population consisted of all shareholders of the Investment Company of the Bank Employees’ Pension Fund (with more than 10 years of activity). A non-probability convenience sampling method was adopted, and a sample of 144 shareholders was selected. The collected data were analyzed using structural equation modeling (SEM) with the aid of Smart PLS software.
The findings indicate that investors’ representativeness bias has a significant effect on investors’ distrust. Furthermore, investors’ distrust directly influences investment decisions and mediates the relationship between representativeness bias and investment decisions.

کلیدواژه‌ها English

Investors' Overconfidence
Investors' Representation Bias
Investors' Decisions
Structural Equations
بشیری‏منش، نازنین؛ مداح، احسان و آگاهی، فهیمه (1401). «تأثیر سوگیری رفتاری مدیران بر استراتژی‏های حسابرسان در مواجهه با ریسک حسابرسی»، قضاوت و تصمیم‌گیری در حسابداری، 1(3)، 52-25.
Doi:10.30495/jdaa.2022.693172
خاکسار خمیران، فاطمه؛ آقاجانی، وحدت؛ شیخی، مینا (1399). «تأثیر سوگیری‌های شناختی بر تصمیمات سرمایه‌گذاران بورس اوراق بهادار در استان اردبیل»، دومین کنفرانس مهندسی صنایع، اقتصاد و مدیریت، ایتالیا.
خلیلی، یاسمن؛ کبیری، محمدتقی؛ حیدری رستمی، کرامت‏الله و مومنی یانسری، ابوالفضل (1403). «واکاوی نقش گزارشگری پایداری در تصمیمات سرمایه‌گذاری مدیران»، قضاوت و تصمیمگیری در حسابداری، (13)، 162-135. Doi:10.71960/jdaa.2025.1126138
زنگوئی، علی (1403). تأثیر سوگیری‏های رفتاری بر تصمیم سرمایه‏گذاران حقیقی در بازار بورس ایران با نقش تعدیل‏گری ریسک‏پذیری»، پایان‏نامۀ کارشناسی ارشد، مؤسسۀ عالی آموزش و پژوهش مدیریت و برنامه‌ریزی، تهران.
زیاری، مریم (1402). «بررسی اثر سوگیری رفتاری بر تصمیمات سرمایه‌گذاران در بورس اوراق بهادار استان سمنان»، شانزدهمین کنفرانس ملی اقتصاد، مدیریت و حسابداری، شیروان.
زینی‏وند، محمد؛ جنانی، محمدحسن؛ همت‏فر، محمود و ستایش، محمدرضا (1402). «سوگیری‌های رفتاری و تصمیمات سرمایه‌گذاران حقیقی و حقوقی تحت شرایط عدم اطمینان در بورس اوراق بهادار تهران»، فصلنامۀ دانش سرمایه‌گذاری، 12(1)، 232-203.
سیرانی، محمد؛ رزم‏جویی، محرم و ثمری، راحله (1402). «تأثیر سوگیری‌های شهودی بر تصمیمات سرمایه‌گذاری و کارآیی ادراک‏شدۀ بازار در بورس اوراق بهادار تهران»، پژوهش‌های مالی و رفتاری در حسابداری، 3(1)، 16-1. Doi:10.30486/fbra.2023.1987550.1199
عباسی، افشین (1391). بررسی تأثیر بیش‏اعتمادی مدیر عامل و مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها بر هزینۀ سرمایۀ سهام، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه خاتم، تهران.
قهرمانی، مهدی (1403). بررسی تأثیر سوگیری نمایندگی سرمایه‌گذاران بر تصمیمات سرمایه‌گذاری آنان باتوجه به نقش بیش‏اعتمادی سرمایه‌گذاران (موردمطالعه: سهام‏داران شرکت سرمایه‌گذاری صندوق بازنشستگی کارکنان بانک‌ها)، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه بین‏المللی امام رضا(ع)]، مشهد.
کرامتی، محسن (1399). بررسی تأثیر تورش‌های رفتاری مدیران بر تصمیم سرمایه‌گذاری (موردمطالعه: مدیران شعب بانک‌های خصوصی در شهر مشهد)، پایان‏نامۀ کارشناسی ارشد، مؤسسۀ آموزش عالی سناباد گلبهار، گلبهار.
موسوی، محدثه (1403). بررسی اثرگذاری سوگیری‏های رفتاری بر تصمیم سرمایه‏گذاری با نقش تعدیلی سواد مالی، پایان‏نامۀ کارشناسی ارشد، مؤسسۀ آموزش عالی زند، شیراز.
نامداری، شیدا (1401). تأثیر تعصب بیش‏اعتمادی و خوداسنادی بر تصمیمات سرمایه‌گذار باتوجه به نقش تعدیل‏گر کسب اطلاعات، پایان‏نامۀ کارشناسی ارشد، مؤسسۀ آموزش عالی ماد، شیراز.
نیک‏روش، بهنام (1403). بررسی تأثیر سوگیری‏های رفتاری بر تصمیمات سرمایه‏گذاری براساس جنسیت در بورس اوراق بهادار تهران، پایان‏نامۀ کارشناسی ارشد،  مؤسسۀ آموزش عالی لامعی گرگانی، گرگان.
 
Adel, B., Mariem, T. (2013). The impact of overconfidence on investors' decisions. Business and Economic Research, 3(2),53. Doi: 10.5296/ber. Kengatharan, L., Kengatharan, N. (2014). The influence of behavioral factors in making investment decisions and performance: Study on investors of Colombo Stock Exchange, Sri Lanka. Asian Journal of Finance & Accounting, 6(1), 1-23. Doi:10.5296/ajfa.v 6i1.4893.
Ali, W. (2019). The Impact Of Self-attribution Bias and Overconfidence Bias on Perceived Market Efficiency.  Doi: 10.2139/ssrn.3417271
Bouteska, A., Harasheh, M., Abedin, M. Z. (2023). Revisiting overconfidence in investment decision-making: Further evidence from the US market. Research in International Business and Finance, 66, 102028. Doi: 10.1016/j.ribaf.2023.102028
Dechow, P., Ge, W., Schrand, C. (2010). Understanding earnings quality: A review of the proxies, their determinants and their consequences. Journal of Accounting and Economics, 50(2-3), 344-401. Doi: 10.1016/j.jacceco.2010.09.001
Haixia, Y. (2018). Investor sentiment, managerial overconfidence, and corporate investment behavior. International Journal of Social Science and Economic Research, 3(3), 858-868. Retrieved from https://ijsser.org/more2018.php?id=59
Hermalin, B. E., Weisbach, M. S. (2003). Boards of Directors as an Endogenously Determined Institution: A Survey of the Economic Literature. Economic Policy Review, 9(1),7-26. Retrieved from https://ssrn.com/abstract=794804
Hirshleifer, D. (2015). Behavioral finance. Annual Review of Financial Economics,7, 133-159. Doi: 10.1146/annurev-financial-092214-043752
Koen, I., Mariachiara, T. (2024). Overconfidence, financial literacy and excessive trading. Journal of Economic Behavior & Organization,219, 152-195. Doi:10.1016/j.jebo.2024.01.010
Michelle, M. P. (2006.) Behavioral financial knowledge and asset management. Translation: Ahmad Badri, Kayhan Publications, first edition.
Olszak, C.,Tkacz, M., Weichbroth, P., Zurada, J.(2025). Exploration of Behavioral Patterns and Cognitive Biases among Stock Market Investors. Proceedings of the 58th Hawaii International Conference on System Sciences. Hawaii, United States of America.
Pambudi, T. R. S., Sabandi, M. (2024). Financial Literacy, Risk Perception, Overconfidence Moderated by Financial Education on Investment Decisions. Economic Education Analysis Journal, 13(2), 151-162. Doi:10.15294/8x7g2419
Pathak, D. D., Thapa, B.S. (2024). Beyond market anomalies: How heuristics and perceived efficiency shape investor behavior in developing markets. Investment Management and Financial Innovations. 21(3), 1-14. Doi:10.21511/imfi.21(3).2024.01
Patiu, L.S., Ang, L.K., Masanque, J.A., Nacario.J.M., Paguntalan,R.M. (2025). Unraveling the Investment Puzzle: Do Behavioral Biases and Financial Literacy Matter?. Review of Integrative Business and Economics Research, 14(3),596-611.
Prosad, J. M., Kapoor, S., Sengupta, J., Roychoudhary, S. (2017). Overconfidence and disposition effect in Indian equity market: An empirical evidence. Global Business Review, 19(5), 1303-1321. Doi: 10.1177/0972150917726660