پژوهش های برنامه و توسعه

پژوهش های برنامه و توسعه

اثرات آستانه ای یارانه انرژی بر رابطه میان سیاست‌های دولت در بخش انرژی و پیچیدگی اقتصادی در کشورهای عضو اوپک با تاکید بر عدم قطعیت سیاست اقتصادی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجو دکتری، گروه اقتصاد، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران
2 دانشگاه آزاد اسلامی ، دانشکده اقتصاد و مدیریت ، گروه اقتصاد
3 گروه اقتصاد، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران
10.22034/pbr.2026.556559.1594
چکیده
سیاست‌های انرژی، به‌ویژه پرداخت یارانه به حامل‌های انرژی، در اقتصادهای متکی به صادرات نفت، اغلب به‌عنوان ابزاری پرهزینه برای حمایت‌های اقتصادی و اجتماعی به کار می‌روند. این پژوهش با هدف واکاوی رابطه غیرخطی و آستانه‌ای میان یارانه انرژی و پیچیدگی اقتصادی در هشت کشور عضو اوپک طی دوره ۲۰۲۳–۲۰۰۰ انجام شده است. در این راستا، از مدل رگرسیون انتقال ملایم پانلی (PSTR) استفاده شده که توانایی شناسایی تغییرات تدریجی بین رژیم‌های مختلف را داراست. عدم قطعیت سیاست اقتصادی (EPU) نیز به‌عنوان یک عامل تعدیل‌گر کلیدی در این ارتباط مورد توجه قرار گرفته است. یافته‌های تحقیق، وجود یک آستانه بهینه (۰٫۹۶ واحد) را برای یارانه انرژی تأیید می‌کنند، به‌طوری که رابطه این متغیر با پیچیدگی اقتصادی به شکل U معکوس است. ضرایب برآوردشده در مدل، یک الگوی دوگانه سیاستی را آشکار می‌سازد: از یک سو، یارانه انرژی (در سطوح فراتر از آستانه) و عدم قطعیت سیاست اقتصادی با ضرایب منفی و معنادار، پیچیدگی اقتصادی را کاهش می‌دهند. از سوی دیگر، بهره‌وری بخش انرژی (ضریب: ۰٫۰۳۶)، توسعه مالی (ضریب: ۰٫۳۹۴) و فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) (ضریب: ۰٫۱۴۰) در رژیم پایه، با ضرایب مثبت و معنادار به عنوان عوامل تقویت‌کننده پیچیدگی اقتصادی عمل می‌کنند. این نتایج، لزوم چرخش سیاستی از حمایت‌های غیرهدفمند یارانه‌ای به سمت ثبات‌بخشی به محیط کلان اقتصادی، ارتقای بهره‌وری انرژی و توسعه نهادهای مالی و دیجیتال را برای دستیابی به اقتصادی پیچیده‌تر و متنوع‌تر در کشورهای عضو اوپک نشان می‌دهد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

The Threshold Effects of Energy Subsidies on the Relationship between Government Policies in the Energy Sector and Economic Complexity Emphasizing the uncertainty of economic policy

نویسندگان English

mohsen RajiAsadabadi 1
Jalil Khodaparast Shirazi 2
Hashem Zare 3
Mehrzad Ebrahimi 3
1 PhD student, Department of Economics, SHI.C., Islamic Azad University, Shiraz, Iran
2 Islamic Azad University of Shiraz, Faculty of Economics and Management, Department of Economics
3 Associate Professor, Department of Economics, SHI.C., Islamic Azad University, Shiraz, Iran
چکیده English

Energy policies, particularly subsidies on energy carriers, are often employed as costly instruments for economic and social support in oil-export-dependent economies. This study investigates the nonlinear and threshold effects of energy subsidies on economic complexity in eight OPEC member countries from 2000 to 2023, emphasizing the moderating role of Economic Policy Uncertainty (EPU). Utilizing a Panel Smooth Transition Regression (PSTR) model, which captures smooth transitions between different regimes, we identify an optimal subsidy threshold of approximately 0.96 units, confirming an inverted U-shaped relationship. The estimated coefficients reveal a dual policy pattern: on one hand, energy subsidies (beyond the threshold) and EPU exert significant negative effects on economic complexity. On the other hand, energy sector productivity (coefficient:0.036), financial development (coefficient:0.394), and information and communication technolog (coefficient: 0.140) in the baseline regime show significant positive coefficients, acting as enhancers of economic complexity.These findings underscore the necessity of a policy shift from untargeted energy subsidies toward stabilizing the macroeconomic environment, improving energy efficiency, and strengthening financial and digital institutions to foster a more complex and diversified economic structure in OPEC countries.

کلیدواژه‌ها English

Energy Subsidy
Economic Complexity
Economic Policy Uncertainty (EPU)
PSTR Model
OPEC

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 28 اردیبهشت 1405