بررسی اثر عوامل اقتصادی و غیراقتصادی بر عملکرد محیط‌زیست: مدل پنل‌دیتای فضایی برای کشورهای حوزۀ خلیج فارس

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، اقتصاد محیط‌زیست، دانشگاه آزاد واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران.

2 دانشیار، مدیر گروه اقتصاد محیط‌زیست، عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران.

3 دانشیار، عضو هیئت علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.

4 دانشیار، عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد واحد علوم و تحقیقات تهران.

10.22034/pbr.2022.304545.1166

چکیده

امروزه عملکرد محیط‌زیست، مورد توجه گسترده‌ای قرار گرفته است. مسائلی همچون آلودگی هوا، گرمایش زمین، نابودی زیستگاه‌های طبیعی، تهدید تنوع زیستی، بحران کم‌آبی و بیابان‌زایی از جمله عواملی مسائلی هستند که آینده بشر را تهدید می‌کنند.حجم فعالیت‌های نفت و گاز کشورهای حاشیه خلیج فارس، از جمله بسترهایی هستند که توجه به عملکرد محیط‌زیست این حوزه را نیز برجسته می‌سازند. از همین روی، مقاله حاضر به دنبال بررسی اثر عوامل اقتصادی و غیراقتصادی موثر در عملکرد زیست‌محیطی کشورهای حوزه خلیج فارس است که عوامل اقتصادی نرخ رشد اقتصادی، درجه بازبودگی اقتصادی، شدت انرژی و عوامل غیراقتصادی شهرنشینی، دمکراسی، جمعیت، توسعه سرمایه انسانی و توسعه‌مالی را با استفاده از مدل پنل‌دیتای فضایی مورد بررسی قرار می‌دهد تا آثار این تعامل را نیز آشکار سازد. جامعه آماری هشت کشورحوزه خلیج فارس، مشتمل بر کشورهای ایران، امارات متحده عربی، بحرین، عراق، عمان، عربستان سعودی، قطر و کویت است که دوره زمانی 1998 تا 2018 را مورد بررسی قرار می‌دهد. یافته‌های تحقیق، نشانگر معناداری اثرات فضایی مربوط به توسعه مالی، بازبودگی تجارت و شهرنشینی می باشد.

کلیدواژه‌ها