فراتحلیل مطالعات هفتاد سال برنامه‌ریزی توسعه، به منظور کاربست در تنظیم نظام‌نامۀ تدوین برنامه هفتم توسعه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، مرکز پژوهش‌های توسعه و آینده‌نگری، سازمان برنامه و بودجه کشور، تهران، ایران .

2 دکتری علوم اقتصادی، متخصص حوزه اقتصاد توسعه و آموزش

چکیده

مسئله اصلی پژوهش حاضر، ناظر بر یکی از مهم‌­ترین گام­‌های تدوین برنامه توسعه است که از آن تحت عنوان «نظام‌­نامۀ تدوین برنامه توسعه» یاد می‌­شود. این نظام­‌نامه به کلیه فرآیندها و عملیات سازمان‌­یافته­‌ای گفته می‌­شود که دربرگیرنده مراحل تهیه، تدوین و تصویب و ابلاغ برنامه است. لذا با عنایت به اهمیت موضوع، این پژوهش با هدف «تعریف و تبیین عناصر نظام‌­نامه تدوین برنامه هفتم توسعه؛ از رهگذر بررسیِ فراتحلیلی مطالعات هفتاد سال برنامه‌­ریزی توسعه» سعی بر آن دارد تا نظام‌­نامه­‌های برنامه­‌های توسعه پیشین را از منظر ساختاری – محتوایی واکاوی نموده و در خصوص مفاهیم و گزاره‌­های مندرج در آن‌ها به بحث و کنکاش بپردازد. جامعه هدف این پژوهش مجموعه مطالعات هفتاد سال برنامه­‌ریزی توسعه است و استخراج گزاره‌­ها تا حد اشباع نظری ادامه یافته است. پس از استخراج گزاره­‌ها آن‌ها به شیوۀ تحلیل محتوای کیفی با رویکرد استقرائی تجزیه و تحلیل شده‌­اند. در واقع داده‌­های پژوهش، به واحدهای معنی تقسیم و سپس با فشرده‌­سازی خلاصه شده­‌اند. در نهایت با شیوۀ استقرائی طبقات فرعی استخراج و مضمون­‌های اصلی از آن‌ها انتزاع شده‌­اند. تحلیل یافته‌­ها نشان می­‌دهد که مضامین استخراج شده را می‌­توان در دسته­‌های اجتماعی - فرهنگی، اقتصادی،  محیطی – آمایشی، نهادی – ساختاری و نظام‌­ریزی دسته­‌بندی نمود که در نظر داشتن آن برای تدوین برنامه هفتم مهم است. هم‌چنین با روی­‌هم‌­گذاری و با استفاده فصل مشترک مضامین استخراج شده جهت‌­گیری­‌های هشت­‌گانه بدست آمد که سمت ­و سوی کلی برنامه هفتم توسعه را نشان­ می‌­دهد. در نهایت ذیل هریک از جهت‌­گیری­‌های استخراج شده، سیاست­‌ها و الزامات آن‌ها متناسب با یافته‌­های پژوهش ارائه شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Meta-analysis of the studies of seventy years of development planning, in order to be used in compiling the seventh development plan

نویسندگان [English]

  • Morteza Mehralitabar Firoozjaei 1
  • Gholamreza Garainejad 2
1 Assistant Professor,, Development and Foresight Research Center, Program and Budget Organization, Tehran, Iran.
2 PhD in Economics, Specialist in Development Economics and Education.
چکیده [English]

The main issue of the present study is one of the most important steps in the development of the development plan, which is called the "Development Plan System". This Plan System refers to all organized processes and operations that include the steps of preparing, compiling, approving and communicating the program. Therefore, considering the importance of the subject, this study aims to define and explain the elements of the seventh development plan. Through a meta-analytical study of the Seventy Years of Development Planning studies, it tries to analyze the codes of previous development programs from a structural-content perspective and to discuss the concepts and propositions contained in them. The target population of this research is a collection of studies of seventy years of development planning and the extraction of propositions has been pursued to the point of theoretical saturation. After extracting the propositions, they have been analyzed by qualitative content analysis with an inductive approach. In fact, research data are divided into meaning units and then summarized by compression. Finally, the subclasses are extracted by inductive method and the main themes are abstracted from them. The analysis of the findings shows that the extracted themes can be classified into social-cultural, economic, environmental-planning, institutional-structural and systematic categories, which are important to consider in developing the seventh plan.  Also, by overlapping and using the common chapter of the extracted themes, eight orientations were obtained, which show the general direction of the seventh development plan. Finally, below each of the extracted orientations, their policies and requirements are presented in accordance with the research findings.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Development plans
  • regulations
  • development planning
  • meta-analysis
  • development orientation