پژوهش های برنامه و توسعه

پژوهش های برنامه و توسعه

بررسی خلق پول از هیچ در نظام بانکی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
حسین صمصامی مزرعه آخوند 1
عطیه دوبرادران 2
1 عضو هیئت علمی گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی، دانشگاه شهید بهشتی
2 کارشناسی ارشد، اقتصاد نظری، دانشکدة اقتصاد و علوم سیاسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
10.22034/pbr.2024.205534
چکیده
رشد نقدینگی در سال‌های اخیر، روندی به‌شدت افزایشی داشته است. نقش بانک‌ها در فرآیند خلق پول ازطریق اعطای اعتبارات بانکی، ازجمله عوامل مؤثر در این زمینه بوده که نتیجة چنین عملکردی، ناترازی در شبکة بانکی از محل سپرده‌های جدید را به‌همراه خواهد داشت؛ لذا، هدف از انجام پژوهش حاضر، بررسی فرآیند خلق پول از هیچ در سیستم بانکی ایران است. براساس این تئوری، بانک‌ها قادر خواهند بود باتوجه به فرصت‌های سودآوری‌ای که دراختیارشان قرار می‌گیرد، کل مقدار وام را از هیچ خلق کنند و سپس به‌دنبال تأمین ذخایر خود باشند. به‌منظور بررسی فرآیند مذکور، بااستفاده از رویکرد داده‌های پانلی، اطلاعات مربوط به 18 بانک پذیرفته­‌شده در بورس اوراق بهادار تهران طی بازة زمانی 1400-1393 جمع‌آوری و ازطریق دو روش، اثبات جهت علیت از تسهیلات اعطایی بانک‌ها به حجم سپرده‌های بانکی مورد بررسی قرار گرفت. در روش اول، دو تابع بااستفاده از روش تخمین GLS برآورد شد؛ در تابع اول، با تخمین رابطة عرضة تسهیلات، جهت علیت از سپرده‌های بانکی به تسهیلات اعطایی مورد تأیید قرار گرفت و در تابع دوم، به‌منظور بررسی خلق پول از هیچ، علیت از تسهیلات به سپرده‌ها اثبات شد. در روش دوم نیز، ابتدا با انجام آزمون VAR تعداد وقفة بهینه بین دو متغیر تعیین شد و سپس با انجام آزمون علیت گرنجر، این ارتباط دوطرفه تأیید شده است.
کلیدواژه‌ها
خلق پول از هیچ
تسهیلات بانکی
سپرده‌های بانکی
خلق نقدینگی
حسابداری بانکی
پانل دیتا

موضوعات

عنوان مقاله English

Investigating the creation of money from nothing in Iran's banking system

نویسندگان English

Hosein Samsami 1
Atiyeh Dobaradaran 2
1 Associate Professor, Department of Economics, Faculty of Economics and Political Science, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.
2 M.A. in Economics, Department of Economics, Faculty of Economics and Political Science, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.
چکیده English

The growth of liquidity in recent years has increased sharply, with banks playing a significant role in this process through the creation of money via bank credits. This practice has led to imbalances in the banking network due to the location of new deposits. In this study, we intend to examine the process of money creation from nothing within the Iranian banking system. According to this theory, banks can create the entire amount of loans from nothing, based on the profitable opportunities available to them, and then seek to secure their reserves. To gain an insight regarding this process, the study garnered data from 18 banks listed on the Tehran Stock Exchange over the period from 2014 to 2022, using a panel data approach. The study employed two methods to explore the causal relationship between bank loans and deposit volumes. In the first method, two functions were estimated using the GLS estimation technique. The first function confirmed the causality from bank deposits to granted loans by estimating the relationship between deposit supply and loan provision. The second function, aimed at investigating money creation from nothing, established causality from loans to deposits. The second method involved performing a VAR test to determine the optimal number of lags between the two variables. Following this, the Granger causality test was applied, confirming the existence of a two-way relationship between loans and deposits.

کلیدواژه‌ها English

Creating Money out of Nothing
Bank Facilities
Bank Deposits
Creating Liquidity
Bank Accounting
Data Panel
اصفهانی، محمدرشاد؛ محمودزاده، امینه و مدنی‌زاده، سیدعلی (1402). «خلق پول بانکی و سازوکارانتقال تکانه‌ها». فصلنامة برنامه‏ریزی و بودجه، سال بیست و هشتم، شمارة 2: 4-43.
DOI:10.61186/jpbud.28.2.3
باقرپور اسکویی، الناز و شاکری، عباس (1400). «بررسی ماهیت درون‌زایی و برون‌زایی نقدینگی در اقتصاد ایران». فصلنامة نظریه‌های کاربردی اقتصاد، سال هشتم، شمارة 4: 160-127.
DOI: 10.22034/ECOJ.2021.46454.2898
داودی، پرویز و صمصامی، حسین (1400). اقتصاد پول و بانکداری. تهران، مرکز چاپ و انتشارات دانشگاه شهید بهشتی، چاپ دوم، 1400.
رضازاده کارسالاری، فاطمه و سرگلزایی، مصطفی (1398). «تأثیر عملکرد بانکی بر خلق نقدینگی در سیستم بانکی». فصلنامة مطالعات تجربی حسابداری مالی، سال شانزدهم، شمارة 64: 133-113.
DOI: 10.22054/qjma.2020.42572.2006
سعادت مهر، مسعود (1399). «آزمون فرضیة درون‌زایی عرضة پول پست کینزین در اقتصاد ایران». فصلنامة نظریه‌های کاربردی اقتصاد، سال هشتم، شمارة 2: 206-187.
DOI: 10.22034/ECOJ.2021.43410.2798
صمصامی، حسین و اخباری، محمد (1398). «بررسی فرآیند خلق پول شبکة بانکی در اقتصاد ایران». فصلنامة راهبرد اقتصادی، سال هفتم، شمارة 27: 166-135.
صمصامی، حسین و کیانپور، فرشته (1394). «بررسی امکان خلق پول توسط نظام بانکی در نظام مالی اسلامی». معرفت اقتصاد اسلامی، سال هفتم، شمارة 1: 130-109.
صمصامی، حسین؛ داودی، پرویز و جهانی گوروان، جلال (1393). «هزینه‌های خلق پول در نظام بانکداری متعارف و راهکار تأمین مالی اسلامی». فصلنامة پژوهشنامة اقتصادی، سال چهاردهم، شمارة 55: 103-71.
عزیزی، امیر؛ کمیجانی، اکبر و رحمانی، تیمور (1398). «بررسی تأثیر تسهیلات غیرجاری بر خلق درون‌زای پول بانکی و شکنندگی نظام بانکی در ایران». نشریة علمی (فصلنامه) پژوهش‌ها و سیاست‌های اقتصادی، سال بیست و هفتم، شمارة 91: 72-43.
فعال نصیری، محمدرضا؛ خوچیانی، رامین؛ آسایش، حمید و سجادی‌فر، سیدحسین (1401). «ساز و کار اثرگذاری عوامل اقتصادی بر حجم سپردة بانکی در نظام بانکی ایران (آزمون درون‌زایی پول درمقابل برون‌زایی پول)». فصلنامة اقتصاد مالی، دورة شانزدهم، شمارة 2: 200-179.
DOI: 10.30495/fed.2022.694718
محمودی‌نیا، داود؛ محمدی، زهرا و معمارزاده، عباس (1398). «محاسبة‌ شاخص خلق نقدینگی در چارچوب الگوی برگر و باومن و تأثیر آن بر بحران‌های بانکی: کاربردی از مدل پانل لاجیت و پروبیت». فصلنامة راهبرد اقتصادی، سال هشتم، شمارة 28: 110-67.
نورث، گری (1397). دیدگاه‌های پولی میزس. ترجمه جوادی، محمد و عبدلی، امیررضا. تهران، نشر دنیای اقتصاد.
 
Ahnland, Lars. (2023). Monthly credit from and deposits in Swedish commercial banks, 1875-2020. Financial History Review, Vol.30, No.4, 29-50.
DOI:10.1017/S0968565022000191
Benes, J., & Kumhof, M. (2012). The Chicago Plan revisited. IMF Working Paper No.12/202.
Bindseil, U. (2004). The operational target of monetary policy and the rise and fall of reserve position doctrine. European Central Bank, Directorate General Operations, German, No.372.
Carpenter, S. & Demiralp, S. (2012). Money, reserves, and the transmission of monetary policy: does the money multiplier exist?. Journal of Macroeconomics, Vol.34, No.4, 59–75. DOI: 10.1016/j.jmacro.2011.09.009
Christophe, Mbassi. & Cyrille, Samba Michel. (2020). The endogenous money hypothesis: empirical evidence from the CEMAC area (1990–2017). Journal of Post Keynesian Economics, Vol.45, No.1, 73-99. DOI: 10.1080/01603477.2020.1835493
Dedeoglu, Dincer. & Ogut, Kaan. (2018). Examination of money supply endogeneity in Turkey: Evidence from asymmetric causality test. Cogent Economics & Finance, Vol.6, No.1, 1-18. DOI: 10.1080/23322039.2018.1518956
Deleidi, Matteo. & Fontana, Giuseppe. (2020). Money creation in the Eurozone: An empirical assessment of the endogenous and the exogenous money theories.  Review of Political Economy, Vol.31, No.4, 559-581. DOI: 10.1080/09538259.2020.1737390
Goodhart, Charles AE. (2010). Money, credit and bank behaviour: need for a new approach, National Institute Economic Review, Vol.214, No.1, 73-82.
      DOI: 10.1177/0027950110389774
Goodhart, Charles AE. (2007). Whatever became of the monetary aggregates?. National Institute Economic Review, Vol.200, No.1, 56–61.
      DOI: https://doi.org/10.1177/0027950107080389
Holmes, A. (1969). Operational constraints on the stabilization of money supply growth. Controlling Monetary Aggregates, Boston MA: Federal Reserve Bank of Boston, 65–77.
Jakab, Zoltan. & Kumhof, Michael. (2015). Banks are not intermediaries of loanable funds - and why this matters. Bank of ENGLAND, Working Paper No. 529.
Keynes, John Maynard. (1924). Tract on Monetary Reform, London: Macmillan.
Macleod, Henry Dunning. (1891). Theory of Credit, Vol.2, Scotland.
McLeay, M. Radia, A. & Thomas, R. (2014). Money creation in the modern economy, Bank of England Quarterly Bulletin, Q1.
Sliwinski, Pawel. (2023). Endogenous money supply, global liquidity and financial transactions: Panel evidence from OECD countries. Quarterly Journal of Economics and Economic Policy, Vol.18, No.1, 121–152.
DOI: https://doi.org/10.24136/eq.2023.004
Thakor, Anjan. & Yu, Edison. (2023). Funding Liquidity Creation by Banks. Federal Reserve Bank of Philadelphia, working papers research department, Vol.23, No.2, 1-23. DOI: 10.1016/j.jfs.2024.101295
Tiryaki, Goksel. & Hasanov, Mubariz. (2022). Do Credits Affect Money Supply and Deposits, or Vice Versa, or Interconnected?. Journal of BRSA Banking and Financial Markets, Vol.16, No.2, 217-245. DOI: 10.46520/bddkdergisi.1178353
Werner, R. A. (2014). Can Banks Individually Create Money Out of Nothing? - The Theories and the Empirical Evidence. International Review of Financial Analysis, Vol.36, 1-19. DOI: 10.1016/j.irfa.2014.07.015
www.cbi.ir
www.codal.ir