پژوهش های برنامه و توسعه

پژوهش های برنامه و توسعه

فرآیند نوین پژوهش اثرگذار در گزارش سیاستی؛ گامی به ‏سوی تحقق حکمروایی دانش‌مبنا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار، عضو هیئت علمی گروه آینده‏‌نگری و فناوری‏های نو، مرکز پژوهش‏‌های توسعه و آینده‌‏نگری، تهران، ایران
10.22034/pbr.2024.207286
چکیده
کاربست نتایج پژوهش‌ها و دیدن نتایج عملی آنها در عرصة تصمیم‌سازی و تصمیم‌گیری و به‏ دنبال آن، پدیداری نشانه‌های توسعه در کشور ازجمله دغدغه‌های مهم پژوهشگران، سیاست‏گذاران و فعالان عرصه‌های گوناگون علمی، دانشگاهی و اجرایی است. آنچه طی دو دهة اخیر در کشورمان آشکار است، رشد قابل توجه تعداد مقالات علمی و ارتقای جایگاه ایران در این شاخص در عرصه‌های بین‌المللی است؛ اما در کنار آن، موضوع دیگری که خودنمایی می‌کند، عدم احساس تأثیرگذاری نتایج این پژوهش‌ها در حوزه‌های گوناگون اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و محیط زیستی است. بر این اساس، هدف این پژوهش ارائه فرآیند نوینی برای تهیة گزارش‌های پژوهشی با تأکید بر گزارش‌های سیاستی جهت افزایش قدرت تأثیرگذاری آنها و به ‏دنبال آن، بهبود احساس گام برداشتن در مسیر توسعه توسط همگان است. به این ترتیب، پژوهش با جمع‌‏آوری داده‏ها به شیوة اسنادی و روش فراتحلیل و ارزیابیِ فرآیندهای موجودِ انجام پژوهش سیاستی و به‌دنبال آسیب‌شناسی شرایط موجود، انجام و درنهایت منجر به ارائه چارچوب جدید انجام پژوهش‌های سیاستی با تأکید بر اثرگذاری بر تصمیم‌سازی و تصمیم‌گیری ازطریق بهبود قابلیت‌های اجرایی حکومت جهت پیشبرد اهداف توسعه‌ای‌ شده است. این چارچوب جدید پیشنهادی در 6 فصل تنظیم شده است که عبارتند از 1) کلیات؛ 2) معرفی سیاست، آسیب‌شناسی وضع موجود و روند پژوهشی؛ 3) روایت روایت‌ها؛ 4) مبانی نظری و تجارب داخلی و خارجی؛ 5) ارزیابی ایده‌ها و روایت‌ها؛ 6) بسته پیشنهادی، پیش‌نیازها و الزامات.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

A new process of effective research in policy paper: A step towards the realization of knowledge-based governance

نویسنده English

Hamid Mohammadi
Assistant Professor, Department of Foresight & New Technologies, Center for Development Research & Foresight, Tehran, Iran.
چکیده English

The application of practical research with the purpose of enhancing decision-making and, subsequently, national development are key concerns for researchers, policymakers, and professionals across various scientific, academic, and executive fields. Over the past two decades, our country has seen significant growth in the number of published articles, leading to an improved international ranking for Iran. However, a notable issue remains: the limited impact of these research findings on various economic, social, cultural, and environmental sectors.
This research aims to introduce a new process for preparing research reports, with a focus on policy papers, to enhance their influence and foster a stronger sense of progress towards national development. The study was conducted through a combination of documentary research and meta-analysis, evaluating existing processes in policy research and identifying areas for improvement. Ultimately, this led to the development of a new framework for crafting policy papers that emphasize the impact on decision-making by enhancing the government's ability to achieve development goals.
The proposed framework is organized into six chapters: 1) Introduction, 2) Policy Description, Current Situation Analysis, and Trend Research, 3) Narrative Development, 4) Literature Review and Case Studies from Iran and the World, 5) Evaluation of Ideas and Narratives, and 6) The Proposed Package, Prerequisites, and Requirements.

کلیدواژه‌ها English

University &‌ Policy Making Interaction
New Process
Effective Research
Policy Paper
Knowledge-Based Governance
Government Empowerment
احسانی، وحید؛ اعظمی، موسی؛ نجفی، سیدمحمدباقر و سهیلی، فرامرز (1395). «اثربخشی پژوهش‌های علمی داخلی بر شاخص‌های توسعۀ ایران». پژوهش‌نامۀ پردازش و مدیریت اطلاعات، پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات، دورۀ 32، ش 2: 347-319.
احمدی شاپورآبادی، محمدعلی (1401). شناسایی موانع و ارتقای کاربست پذیری یافته‌های پژوهشی در نظام برنامه‌ریزی توسعه؛ رویکردی کیفی و مبتنی بر درس‏آموخته‌ها. تهران، مرکز پژوهش‌های توسعه و آینده نگری.
ادارة امور اجتماعی و اقتصادی سازمان ملل متحد (1386). شناخت جوامع دانایی، ترجمة اسماعیل یزدان‌پور، تهران، پژوهشکدة مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
اندروز، مت. پریچت، لنت و وولکاک مایکل (1399). توسعه به‏مثابۀ توانمندسازی حکومت: شواهد، تحلیل و عمل. ترجمۀ جعفر خیرخواهان و مسعود درودی، تهران، انتشارات روزنه.
ایزدیان، زینب؛ عبداللهی، بیژن و کیانی، مراد (1392). «مدیریت دانش، الگویی جهت مدیریت شرکت‌های دانش‌بنیان مستقر در پارک‌های علم و فناوری». رشد فناوری، فصلنامة تخصصی پارک‌ها و مراکز رشد. سال دهم، شمارة 37: 70-64.
باردک، یوگین و پاتاشنیک اریک. ام، (1399). راهنمای کاربردی تحلیل سیاست‏گذاری: مسیر هشت‏گانه‌ای برای اثربخشی بیشتر حل مشکلات. ترجمۀ امیرهوشنگ حیدری و مرتضی توکل، تهران، انتشارات مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور.
پورعزت، علی‌اصغر؛ قلی‌پور، آرین (1388). «توسعة رویکرد مسئله‌محوری در مطالعات میان‌رشته‌ای». فصلنامة مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، شمارة 3: 140-127.
پویش فکری توسعه (1400). کتاب توسعه، گزارش صفر: تببین مفهوم توسعه و جایگاه کشورهای جهان در شاخص توسعة پویش، اصفهان، فرهنگ مردم.
پویش فکری توسعه (1401). کتاب توسعه، گزارش یک: تجربة توسعه و جایگاه کشورهای جهان در شاخص توسعة پویش، اصفهان، فرهنگ مردم.
تاجیک، عباس (1400). یادداشت سیاستی چیست و چگونه انجام می‌شود؟ سیاست‌پژوهی و اندیشه‌ورزی موفق، جامعۀ اندیشکده‌ها.
حاجی‏عباسی، حمزه (1399). «تفکر طراحی در سیاست‏گذاری: سیاست‌های ایران در مقابله با کرونا». سیاست‌نامۀ علم و فناوری، دورۀ 10، ش 2: 90-75.
حیدری سورشجانی؛ مباشری، سعید؛ دریس، محمود؛ محمودی، فاطمه؛ کاظمی، سمیه؛ وردنجانی، عبدالرحیم (1395)؛ «بررسی موانع موجود در تهیه، اجرا و کاربرد یافته‌های پژوهشی از دیدگاه اعضای هیئت علمی و کارشناسان فعال در حوزۀ پژوهش دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد». نشریة دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد، ش2: 81-72.
حسن‌زاده، رمضان (1383). «بررسی موانع و عوامل کاربست یافته‌های پژوهشی توسط دانشگاه‌ها و دستگاه‌های اجرایی». تعلیم و تربیت، ش 4.
حقی، محبوبه؛ راستی برزکی، مرتضی؛ مهدوی، حمید (1393). «رتبه‌بندی عوامل مؤثر در موفقیت اجرای مدیریت دانش در شرکت‌های دانش‌بنیان؛ مطالعة موردی: شرکت‌های دانش‌بنیان مستقر در شهرک علمی و تحقیقاتی اصفهان». فصلنامة رشد فناوری، شمارة 41: 58-52.
دشتی، محمدتقی (1399). روش تحقیق مسئله‌محور راهبردگرا. تهران، انتشارات مکث اندیشه.
درودی، مسعود (1399). «گزارش‌های سیاستی؛ حلقۀ اتصال پژوهش و سیاست عمومی». سیاست‌پژوهی، دورۀ 7، ش 19: 49-32.
رستمی، محمدباقر (1396). «نحوۀ نگارش یک گزارش سیاستی مؤثر»، فصلنامۀ مطالعات راهبردی سیاست‏گذاری عمومی، دورۀ 7، ش 23: 16-11.
شمس، علی؛ ایروانی، هوشنگ؛ رضوانفر، احمد؛ کلانتری، خلیل (1387). «تحلیل عاملی مسائل و مشکلات پژوهش‌های کشاورزی در کشور». فصلنامۀ فناوری‌های نوین کشاورزی، دورۀ 12، شمارۀ 2: 102-87.
شیخ‌شعاعی، حمزه (1401)، «نقش سواد آینده در اثرگذاری پژوهش‌های دانشگاهی». پنجمین کنفرانس بین‌المللی مدیریت، گردشگری و تکنولوژی.
صفدری رنجبر، مصطفی؛ کریمیان، زهره؛ فهام، الهام (1400). «سیاست‏گذاری عمومی و حکمرانی: با نگاهی ویژه به فناوری و نوآوری». تهران، مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور.
عابدی، احمد؛ عریضی سامانی، سیدحمیدرضا؛ شواخی، علیرضا (1384). «فراتحلیل عوامل مؤثر بر افزایش کاربست یافته‌های پژوهشی در وزارت آموزش و پرورش». نشریة نوآوری‌های آموزشی، دورة 4، ش 12: 133-109.
غلامی نتاج‌امیری، سعید (1383). «قدرت تأثیرگذاری توصیه‌های سیاستی منتج از طرح‌های پژوهشی در حل معضلات اقتصادی کشور»، دومین همایش دستاوردهای آموزشی و پژوهشی علم اقتصاد، دانشکدۀ اقتصاد دانشگاه تهران.
فاضلی، نعمت‌الله (1399). زندگی سراسر فهم مسئله است: مسئله و مسئله‌شناسی در علوم اجتماعی و انسانی ایران. تهران، انتشارات پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
فراستخواه، مقصود (1399). علوم انسانی و مسئلۀ تأثیر اجتماعی. تهران، انتشارات پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
فیروزی، محمدعلی؛ روستایی، شهریور؛ کاملی‌فر، محمدجواد؛ ملکی، سعید (1398). «تحلیل مؤلفه‌های تبیین‌کنندة حکمروایی شهری دانش‌بنیان (مطالعه‌ای در کلان‌شهر تبریز)». پژوهش‌های جغرافیای برنامه‌ریزی شهری، دورة 7، شمارة 3: 489-471.
فیلیک، اووه (1394). درآمدی بر تحقیق کیفی. ترجمۀ هادی جلیلی، تهران، نشر نی.
قورچیان، نادرقلی؛ شریعتی، سعادت (1388). «نگاهی نو به تدوین نظام مدیریت پژوهشی در آموزش عالی کشور»، رهیافت. ش 44: 61-57.
کبیری، مسعود (1388). «مدل‌های کاربست یافته‌های پژوهشی و نقش آنها در مدیریت پژوهشی به‏مثابة یک حوزة میان‏رشته‌ای»، فصلنامة مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، دورة 1، ش 4: 168-147.
پژوهشکدۀ سیاست‏گذاری دانشگاه صنعتی شریف. ساختار مقالات خلاصة سیاستی (گزارش سیاستی)؛ سیاست‌نامۀ علم و فناوری، تهران، پژوهشکدۀ سیاست‏گذاری دانشگاه صنعتی شریف.
گل‌وردی، مهدی (1400). «خلاصۀ سیاستی: ابزار تأثیرگذاری بر فرآیند سیاست‏گذاری». فصلنامۀ مطالعات راهبردی سیاست‏گذاری عمومی، دورۀ 11، ش 38 :362-348.
محمدپور، احمد (1392). روش تحقیق کیفی: ضد روش، ج 1و2، تهران، جامعه‌شناسان.
منصوری، رضا (1384). ایران را چه کنم؟ سامان‌دهی و نابسامانی‌های توسعۀ علمی. تهران، انتشارات کویر.
وزارت علوم، تحقیقات و فناوری (1398). بررسی چالش‌های سیاست توسعة تعاملات بین‌المللی علمی ازطریق مراکز مرجع تعاملات علمی بین‌المللی (فوکال پوینت‌های) منتخب در وزارت علوم، تحقیقات و فناوری. تهران، مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور.
نویدنیا، منیژه ( 1385). «درآمدی بر کاربست تحقیقات»، راهور، سال هفتم، شمارۀ 14.
واعظی، احمد؛ عبداللهی‌نیسانی، علی؛ ابراهیمی، کریم (1396). «مسئله‌محوری و نامسئله‌محوری؛ مقایسه و تحلیل رویکردهای جهت‌دهی سازمانی در مدیریت سازمان‌های فرهنگی کشور»، دین و سیاست فرهنگی، ش 9: 32-7.
هراتی اصل، امید (1401). 8 اصل پژوهش سیاستی موفق، سیاست‌پژوهی و اندیشه‌ورزی موفق. جامعۀ اندیشکده‌ها.
هراتی اصل، امید (1401). 10 دستورالعمل برای نوشتن توصیه‌های سیاستی، سیاست‏پژوهی و اندیشه‌ورزی موفق. جامعۀ اندیشکده‌ها.
جامعۀ اندیشکده‌ها (1402). آشنایی با انواع اسناد اندیشکده‌ای؛ سند خلاصة سیاستی، تهران، جامعۀ اندیشکده‌ها.
Sadeh, S. Mirramezani, M. Mesgaran M. Feizpour, A. Azadi, P. (2019). The Scientific Output of Iran: Quantity, Quality, and Corruption, Stanford Iran 2040 Project, Stanford University.
Arani, A. Kakia, L. Malek, M. (2018). Higher Education Research in Iran: Quantitative Development and Qualitative Challenges in Jung,J. Horta, Yonezawa, A. (eds) Higher Education in Asia: Quality, Excellence and Governance. Springer, Singapore.
Delaney, A.M. (2001). Institutional Researchers' Perceptions of Effectiveness. Research in Higher education, Vol.42, No.2: 197-210.
Hinrichs-Krapels, S. Grant, J. (2016). Exploring the Effectiveness, Efficiency and Equity of research and research impact assessment. Palgrave Communications, Palgrave Macmillan, vol. 2, No (1): 1-9.
Lang DJ, Wiek A. (2022). Structuring and advancing solution-oriented research for sustainability: Ambio's 50th Anniversary Collection. Theme: Solutions-oriented research. Vol (51), No (1):31-35.
LSE Public Policy Group (2016). Maximizing The Impacts of Your Research: A Handbook for Social Scientists. UK
Penfield, T. Baker, M.J. Scoble, R. Wykes, M.C. (2014). Assessment, Evaluations, and definitions of research impact: A Review. Research Evaluation, Vol.23, Non (1): 21-32.
Bastow, S. Dunleavy, P. Tinkler.J (2016). Measuring The Impact of Social Science Research in UK Central Government Plicy Making. UK: London School of Economics and Political Science.
Huw, D. Nutley,S. Isabel W. (2005). Assessing the impact of Social Science Research: Conceptual, Methodological and Practical issues A Background Discussion Paper for ESRC Symposium on Assessing Non-Academic Impact of Research, Research Unit for Research Utilisation School for Management, University of St Andrews.
Shepelev G. (2021). On the evaluation of the effectiveness of scientific research. Science management theory and practice. Vol.3, No (4):123-145.
Vidona, W. B. (2021), Research and Innovation in Nation Building: Index for Sustainable Development in Critical Sector of the Nigerian state. Science and Education, vol. 2, No (7): 346-353.
Nickerson, J. Zenger, T. (2004). A knowledge-based theory of governance choice–A problem-solving approach. Organization Science, Vol.15, No (6): 617-632.