پژوهش های برنامه و توسعه

پژوهش های برنامه و توسعه

پویایی‌های جهانی‌شدن، پیچیدگی اقتصادی و انتشار دی‌اکسید کربن در کشورهای عضو اوپک: تحلیل شبکه‌ای در دوره‌های بحرانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
سعید کیان پور 1
مریم داربیدی 2
رضا شمس اللهی 3
یلدا مصطفی پور 4
1 استادیار، گروه اقتصاد، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
2 دکتری اقتصاد، دانشگاه رازی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران
3 کارشناسی ارشد اقتصاد، دانشگاه آیت ا..بروجردی بروجرد، بروجرد، ایران
4 دکتری اقتصاد، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
10.22034/pbr.2025.521999.1526
چکیده
این مطالعه به بررسی پویایی‌های جهانی‌شدن، پیچیدگی اقتصادی و انتشار دی‌اکسید کربن در کشورهای عضو اوپک با استفاده از تحلیل شبکه‌ای در دوره‌های بحرانی، شامل بحران مالی جهانی (2006-2010)، بحران چین (2014-2017)، همه‌گیری کووید 19 (2019-2022)، جنگ روسیه و اوکراین (2021-2023) و بحران بانک سیلیکون ولی (2022-2023) می‌پردازد. با بهره‌گیری از روش پانل بردار خودرگرسیونی کوانتایل (QVAR) و چارچوب Diebold و Yilmaz (2012, 2014)، نقش متغیرهای انتشار دی‌اکسید کربن، شاخص جهانی‌شدن، شاخص پیچیدگی اقتصادی و شاخص اقتصادی ترکیبی در انتقال و دریافت نوسانات بررسی شد. یافته‌ها نشان داد که در کشورهای اوپک، متغیرهای انتشار دی اکسید کربن، پیچیدگی اقتصادی و شاخص اقتصاد ترکیبی به ‌عنوان انتقال‌دهندگان اصلی نوسانات عمل می‌کنند، در حالی که شاخص جهانی شدن به ‌طور مداوم دریافت‌کننده کلیدی است، که بیانگر آسیب‌پذیری بالای این اقتصادها در برابر شوک‌های جهانی است. تعامل بین شاخص جهانی شدن و پیچیدگی اقتصادی قوی‌ترین ارتباط را در شبکه نوسانات تشکیل می‌دهد و الگوی U شکل در اتصال متغیرها، افزایش تعاملات در شرایط بحرانی را تأیید می‌کند. این نتایج بر اهمیت تعاملات اقتصادی و زیست‌محیطی در اقتصادهای نفت‌خیز تأکید داشته و می‌تواند به سیاست‌گذاران اوپک در طراحی استراتژی‌های پایدار کمک کند.
کلیدواژه‌ها
جهانی شدن
پیچیدگی اقتصاد
انتشار دی‌اکسید کربن
کشورهای اوپک

موضوعات

عنوان مقاله English

Dynamics of Globalization, Economic Complexity, and Carbon Dioxide Emissions in OPEC Member Countries: A Network Analysis in Crisis Periods

نویسندگان English

Saeed Kian poor 1
Maryam Darbidi 2
Reza Shamsollahi 3
Yalda Mostafapour 4
1 Assistant Professor, Department of Economics, Payame Noor University, Tehran, Iran
2 PhD in Economics, Razi University of Kermanshah, Kermanshah, Iran
3 Master of Economics, Ayatollah Boroujerdi University of Boroujerd, Boroujerd, Iran
4 PhD in Economics, University of Mazandaran, Babolsar, Iran
چکیده English

This study examines the dynamics of globalization, economic complexity, and carbon dioxide emissions in OPEC member countries using network analysis in crisis periods, including the global financial crisis (2006-2010), the China crisis (2014-2017), the COVID-19 pandemic (2019-2022), the Russia-Ukraine war (2021-2023), and the Silicon Valley Bank crisis (2022-2023). Using the quantile vector autoregressive (QVAR) panel method and the Diebold and Yilmaz (2012, 2014) framework, the role of carbon dioxide emission variables, globalization index, economic complexity index, and composite economic index in transmitting and receiving fluctuations was examined. The findings showed that in OPEC countries, the variables carbon dioxide emissions, economic complexity and the mixed economy index act as the main transmitters of fluctuations, while the globalization index is consistently the key receiver, indicating the high vulnerability of these economies to global shocks. The interaction between the globalization index and economic complexity forms the strongest link in the network of fluctuations, and the U-shaped pattern in the connection of the variables confirms the increase in interactions in crisis conditions. These results emphasize the importance of economic and environmental interactions in oil-rich economies and can help OPEC policymakers design sustainable strategies.

کلیدواژه‌ها English

globalization
economic complexity
carbon dioxide emissions
OPEC countries
بهرامی‌نیا، ابراهیم؛ نورانی آزاد، سمانه؛ شمس‌اللهی، رضا و ایزدی، سیدحسن ( 1402). «تأثیر آستانه‌ای توسعۀ مالی بر انتشار دی‏اکسید کربن در کشورهای صادرکنندۀ نفت»، پژوهشنامۀ اقتصاد انرژی، (49)13، 42-11.
خاکی، نرگس؛ خورسندی، مرتضی؛ محمدی، تیمور؛ فریدزاد، علی و عزیزی، زهرا (1400). «تأثیر پیچیدگی اقتصادی بر انتشار گازهای گلخانه‌ای در کشورهای منتخب صادرکنندۀ نفت»، پژوهشنامه اقتصاد انرژی ایران، (39)10، 125-99.
سلیمی، لیلا؛ مستولی‌زاده، سیدمحمد و فراهتی، محبوبه (1402). «بررسی پیچیدگی اقتصادی بر مصرف انرژی‌های تجدید‌پذیر در ایران»، سیاست و تحقیقات اقتصادی، (3)2، 20-1.
سپهوند، رامین؛ سایه‌میری، علی و شیرخانی، اسما (1400). «تأثیر پیچیدگی اقتصادی بر عملکرد زیست‏محیطی در منطقۀ منا»، پژوهش‏های رشد و توسعۀ پایدار ( پژوهش‏های اقتصادی)، (3)21، 208-177.
صادقی، سیدکمال و اره‌کش سلمانی، محمد (1402). «بررسی تأثیر پیچیدگی اقتصادی و رشد اقتصادی بر انتشار گاز دی‏اکسید کربن»، راهبرد توسعه، (72)18، 117-92.
لعل‌خضری، حمید و آشنا، ملیحه (1400). «رابطۀ پیچیدگی اقتصاد و انتشار دی‏اکسید کربن در ایران»، مطالعات اقتصاد کاربردی، (22)11، 251-227.
عزیزی، زهرا؛ دارایی، فاطمه و ناصری بروجنی، علیرضا (1398). «تأثیر پیچیدگی اقتصاد بر آلودگی محیط زیست»، تحلیل‌های اقتصادی توسعۀ ایران، (20)7، 219- 201.
محمدی، نجمه؛ سحابی، بهرام؛ حیدری، حسن و صادقی، حسین (1401). «بررسی پیچیدگی اقتصادی و مصرف انرژی‌های تجدیدناپذیر بر آلودگی محیط زیست‏محیطی»، پژوهش‏های اقتصادی، (4)23، 24-1.
موسوی، سیدنعمت‏اله؛ نیازی، ندا و فرج‏زاده، زکریا (1392). «اثرات جهانی‏شدن بر انتشار آلودگی در ایران»، تحقیقات اقتصاد کشاورزی، (18)5، 90-70
درویشی، باقر؛ مریدیان، علی؛ مطلبی، معصومه و هواس‏بیگی، فاطمه (1400). «جهانی‏سازی، مصرف انرژی و تخریب محیط زیست در ایران: شواهد تجربی از آزمون هم‏انباشتگی مکی»، پژوهش‏های اقتصادی، (2)21، 81-59.
زروکی, شهریار؛ یوسفی بارفروشی، آرمان و فتح‏الله‏زاده، امیرحسین (1401). «تحلیلی جامع از اثر جهانی‎شدن بر آلایندگی محیط‌ زیست در ایران با تأکید بر ابعاد سه‌گانه و اجزای دوگانه»، اقتصاد مقداری، (4)19، 41-1.
مقدسی، رضا؛ عجم، نیما و محمدی‏نژاد، امیر (1401). «تأثیر جهانی‏سازی بر انتشار کربن دی‏اکسید در بخش کشاورزی، مطالعۀ موردی: کشورهای منتخب درحال توسعه»، فصلنامۀ مطالعات اقتصاد انرژی، (75)18، ۲28-۲07.
 
Acheampong, A. O. (2022). The impact of de facto globalization on carbon emissions: Evidence from Ghana. International Economics, 170, 156-173.
Adjei, M., Song, H., Cai, X., Nketiah, E., Obuobi, B., & Adu-Gyamfi, G. (2022). Globalization and economic complexity in the implementation of carbon neutrality in Africa's largest economies. Sustainable Energy Technologies and Assessments, 52, 102347.
Afroz, R., Alofaysan, H., Sarabdeen, M., Muhibbullah, M. D., & Muhammad, Y. B. (2024). Analyzing the Influence of Energy Consumption and Economic Complexity on Carbon Emissions: Evidence from Malaysia. Energies, 17(12), 2900.
Al-Ayouty, I. (2023). Economic Complexity and Renewable Energy Effects on Carbon Dioxide Emissions: a Panel Data Analysis of Middle East and North Africa Countries. Journal of the Knowledge Economy, 1-20.
Al-Ayouty, I. (2023). Economic complexity and renewable energy effects on CO,Journal of the Knowledge Economy, 15(3), 12006–12025.
Al-Ayouty, I. (2024). Economic complexity and renewable energy effects on carbon dioxide emissions: a panel data analysis of middle east and north africa countries. Journal of the Knowledge Economy, 15(3), 12006-12025.
Arslan, A., Qayyum, A., Tabash, M. I., Nair, K., AsadUllah, M., & Daniel, L. (2023). The impact of economic complexity, usage of energy, tourism, and economic growth on carbon emissions: empirical evidence of 102 countries. International Journal of Energy Economics and Policy, 13(5), 315-324.
Azizi, Z. , Daraei, F. and Naseri Boroujeni, A. (2019). The Impact of Economic Complexity on Environmental Pollution. Iranian Economic Development Analyses, 7(2), 201-219. doi: 10.22051/edp.2020.29451.1225.[in persion].
Bahrambeigi, F., Fotros, M. H., Haji, G., & Torkamani, E. (2023). The Impact of Financial Development Regimes on CO2 Emissions in Iran: The Markov-Switching Approach. Agricultural Economics Research, 15(2), 12-1. doi: 10.30495/jae.2023.30067.2325.[in Persion].
Bahrami Nia, E. , Norani Azad, S. , Izadi, S. H. and Shamsolahi, R. (2024). Threshold Effect of Financial Development on Carbon Dioxide Emission: Emphasis on the Role of Good Governance. Iranian Energy Economics, 13(49), 11-42. doi: 10.22054/jiee.2024.75003.2026.[in persion].
Beribe, M. F. B. (2023). The impact of globalization on content and subjects in the curriculum in Madrasah Ibtidaiyah: Challenges and opportunities. At-Tasyrih: jurnal pendidikan dan hukum Islam, 9(1), 54-68.
Can, M., & Gozgor, G. (2016). Dynamic relationships among CO2 emissions, energy consumption, economic growth, and economic complexity in France. Energy Consumption, Economic Growth, and Economic Complexity in France (March 30, 2016).
Can, M., & Gozgor, G. (2017). The impact of economic complexity on carbon emissions,Energy Policy, 106, 112–120. https://doi.org/10.1016/j.enpol.2017.03.027
Cole, M. A., Elliott, R. J. R., & Zhang, J. (2017). Foreign direct investment and the environment. ,Annual Review of Environment and Resources, 42, 465–487.
Cox, R. W. (1986). A perspective on globalization. Lynne Reinner.
Darvishi, B,. Moridian, A, Motalebi, M,. & Havasbeigi, F.(2021). Globalization, Energy Consumption and Environmental Degradation in Iran: Empirical Evidence from the Maki Cointegration Test. QJER , 21 (2) :59-82
Diebold, F. X., & Yilmaz, K. (2012). Better to give than to receive: Predictive directional measurement of volatility spillovers. International Journal of Forecasting, 28(1), 57-66.
Diebold, F. X., & Yilmaz, K. (2014). On the network topology of variance decompositions: Measuring the connectedness of financial firms. Journal of Econometrics, 182(1), 119-134.
Hao, Y., Deng, Y., Lu, Z., & Chen, H. (2020). The relationship between economic complexity and energy demand,Energy Economics, 91, 104942.
He, K., Ramzan, M., Awosusi, A. A., Ahmed, Z., Ahmad, M., & Altuntaş, M. (2021). Does globalization moderate the effect of economic complexity on CO2 emissions? Evidence from the top 10 energy transition economies. Frontiers in Environmental Science, 9, 778088.
Hidalgo, C. A., & Hausmann, R. (2009). The building blocks of economic complexity. ,Proceedings of the National Academy of Sciences, 106(26), 10570–10575.
Karimzadeh, M., Delgarm, A., Sasouli, M. R., & Eidouzehi, E. T. (2023). Effect of Economic Complexity on CO 2 Emission: a Selection of Shanghai Cooperation Organization Member Countries. Polish Journal of Environmental Studies, 32(6).119-134.
Khaki, N. , khorsandi, M. , Mohammadi, T. , Faridzad, A. and Azizi, Z. (2021). The Impact of Economic Complexity Index on Greenhouse Gas Emissions in Selected Oil Exporting Countries: A Panel Gentle Transmission Regression (PSTR) Model Approach. Iranian Energy Economics, 10(39), 99-125. doi: 10.22054/jiee.2022.67727.1911.[in Persion].
Khan, Z., Ali, S., Dong, K., & Li, R. Y. M. (2021). How does fiscal  decentralization affect CO2 emissions? The roles of institutions and human capital. Energy Economics, 94, 105060.
Khezri, M., Heshmati, A., & Khodaei, M. (2022). Environmental implications of economic complexity and its role in determining how renewable energies affect CO2 emissions. Applied Energy, 306, 117948.
Lalkhezri, H. and Ashena, M. (2022). The Relationship between Economic Complexity and Carbon Dioxide Emissions in Iran Using NARDL Model. Journal of Applied Economics Studies in Iran, 11(42), 251-277. doi: 10.22084/aes.2021.24941.3349.[in persion].
Laverde-Rojas, H., Guevara-Fletcher, D. A., & Camacho-Murillo, A. (2021). Economic growth economic  complexity, and carbon dioxide emissions: The case of Colombia. Heliyon, 7(6).
Leonard, H. J., & Christen, J. (1992). \textit{Pollution and the struggle for the world product}. Cambridge University Press.
Moghaddasi, R,. Ajam ,N,. & Mohammadinejad, A. (20222). Impact of Globalization on CO2 Emission in the Agricultural Sector. QEER 18 (75) :207-228.[in persion].
Mohammadi, N,. Sahabi. B,. Heydari, H,. & Sadeghi, H. (2023). Investigating the Impact of Economic Complexity and Renewable Energy Consumption on Environmental Pollution in Developing Countries, 23 (4) , 1-17.
Mosavi, S., Niazi, N., & Farajzadeh, Z. (2013). Effects of Globalization on Pollution diffusion in Iran. Agricultural Economics Research, 5(2), 75-90.[in persion].
Nan, S., Huo, Y., You, W., & Guo, Y. (2022). Globalization spatial spillover effects and carbon emissions: What is the role of economic complexity?. Energy Economics, 112, 106184.
Neagu, O. (2019). Economic complexity and carbon emissions,Sustainability, 11(17), 4753.
Neagu, O. (2019). The link between economic complexity and carbon emissions in the European Union countries: a model based on the Environmental Kuznets Curve (EKC) approach. Sustainability, 11(17), 4753.
Nguyen, T & Le, Q. (2020). Impact of globalization on CO2 emissions in Vietnam: An autoregressive distributed lag approach.Decision Science Letters , 9(2), 257-270.
Pata, U. K. (2021). Renewable and non-renewable energy consumption, economic complexity, CO 2 emissions, and ecological footprint in the USA: testing the EKC hypothesis with a structural break. Environmental science and pollution research, 28, 846-861.
Qayyum, M., Yu, Y., & Li, S. (2021). The impact of economic complexity on embodied carbon emission in trade: new empirical evidence from cross-country panel data. Environmental Science and Pollution Research, 28(38), 54015-54029.
Sadeghi, Seyed Kamal and Arhekash Salmani, Mohammad (2014). Investigating the effect of economic complexity and economic growth on carbon dioxide emissions, Development Strategy, Volume 18, Number 72, 117-92.[in persion].
Salimi, L. , mostolizadeh, S. M. and Farahati, M. (2023). Investigating the Effect of Economic Complexity on Renewable Energy Consumption in Iran. Economic Policies and Research, 2(3), 1-20. doi: 10.22034/jepr.2023.140173.1062.[in Persion].
Şanlı, D., & Gülbay Yiğiteli, N. (2023). Do economic complexity and macroeconomic stability asymmetrically affect carbon emissions in OECD? Evidence from nonlinear panel ARDL approach. Environment, Development and Sustainability, 1-24.
Sepahvand. R,. Sayehmiri, A,. Shirkhani,. A. (2021). The Impact of Economic Complexity on Environmental Performance in the MENA Countries. 21 (3) :177-208.[in persion].
Shao, Q., Wang, X., Zhou, Q., & Balogh, L. (2019). Pollution haven hypothesis revisited. ,Renewable and Sustainable Energy Reviews, 111, 1–14.
Taghvaee, V. M., Arani, A. A., Agheli, L., & Nodehi, M. (2022). Economic complexity and CO, emissions in OECD countries,Environmental Science and Pollution Research, 29(53), 80860–80874.
Taghvaee, V. M., Nodehi, M., & Saboori, B. (2022). Economic complexity and CO2 emissions in OECD countries: sector-wise Environmental Kuznets Curve hypothesis. Environmental Science and Pollution Research, 29(53), 80860-80870.
Ulucak, R., Koçak, E., Erdoğan, S., & Kassouri, Y. (2020). Investigating the non-linear effects of globalization on material consumption in the EU countries: Evidence from PSTR estimation. Resources policy, 67, 101667.
Vlahinić Lenz, N., & Fajdetić, B. (2022). Does Economic Globalisation Harm Climate? New Evidence from European Union. Energies, 15(18), 6699.
Wade, R. H. (2020). Is globalization reducing poverty and inequality?. In Neoliberalism, globalization, and inequalities (pp. 143-176). Routledge.
Wang, L., Vo, X. V., Shahbaz, M., & Ak, A. (2020). Globalization and carbon emissions: is there any role of agriculture value-added, financial development, and natural resource rent in the aftermath of COP21?. Journal of Environmental Management, 268, 110712.
Wang, Y., Zhou, T., Chen, H., & Rong, Z. (2019). Environmental homogenization or heterogenization? The effects of globalization on carbon dioxide emissions, 1970–2014. Sustainability, 11(10), 2752.
Zaroki, S. , Yousefi barfurushi, A. and Fathollahzadeh, A. (2023). The Comprehensive Analysis of the Impact of Globalization on Environmental Pollution in Iran with Emphasizing on Triple Dimensions and Dual Components. Quarterly Journal of Quantitative Economics (JQE), 19(4), 1-41. doi: 10.22055/jqe.2021.33177.2239