پژوهش های برنامه و توسعه

پژوهش های برنامه و توسعه

تاﺛیر تاب‌آوری اقتصادی بر عملکرد تحریم‌های اقتصادی در اقتصاد ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
فاطمه خیل کردی 1
رحمان سعادت 2
مجید مداح 3
1 دانشجو دکتری اقتصاد بین الملل، گروه اقتصاد، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.
2 دانشیار اقتصاد، گروه اقتصاد، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.
3 استاد اقتصاد، گروه اقتصاد، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.
10.22034/pbr.2025.518668.1520
چکیده
تاب‌آوری اقتصادی به عنوان توانایی سیاست‌گذاری یک اقتصاد برای مقاومت در برابر شوک‌ها و بازیابی از اثرات شوک‌ها تعریف می‌شود. این مقاله به بررسی رابطه بین تاب‌آوری اقتصادی بر عملکرد تحریم‌های اقتصادی در اقتصاد ایران طی بازه زمانی 2023- 1979 با رویکرد لاجیت - پروبیت می‌پردازد. نتایج حاصل از تخمین مدل نشان می‌دهد تاب‌آوری اقتصادی دارای اثر منفی و معنی‌دار بر عملکرد تحریم اقتصادی است بدین ترتیب که تاب‌آوری اقتصادی، توان -کشور در مقابل اثرات منفی تحریم افزایش داده و در نهایت احتمال احتمال اثرپذیری از تحریم‌ها را کمتر کرده است. همچنین رابطه مثبت بین وفور منابع طبیعی و موفقیت‌آمیز بودن تحریم‌ها تأیید می‌شود که این نتیجه با فرضیه نفرین منابع در کشورهای ثروتمند در منابع طبیعی هماهنگی دارد. همچنین افزایش دموکراسی، تولید ناخالص داخلی و توسعه مالی، همگی به کاهش احتمال موفقیت تحریم‌ها کمک می‌کنند. این سه عامل به‌عنوان سپری در برابر فشارهای اقتصادی ناشی از تحریم‌ها عمل می‌کنند. این سه عامل به‌عنوان سپری در برابر فشارهای اقتصادی ناشی از تحریم‌ها عمل می‌کنند.
کلیدواژه‌ها
تاب‌آوری اقتصادی
عملکرد تحریم اقتصادی
رگرسیون لاجیت و پروبیت
اقتصاد ایران

موضوعات

عنوان مقاله English

The Impact of Economic Resilience on the Performance of Economic Sanctions in the Iranian Economy

نویسندگان English

Fatemeh Kheilkordi 1
Rahman Saadat 2
Majid Maddah 3
1 PhD student in International Economics, Department of Economics, Faculty of Economic and Administrative Sciences, Semnan University, Semnan, Iran.
2 Corresponding Author, Associate Professor of Economics, Department of Economics, Faculty of Economic and Administrative Sciences, Semnan University, Semnan, Iran.
3 Professor of Economics, Department of Economics, Faculty of Economic and Administrative Sciences, Semnan University, Semnan, Iran.
چکیده English

Economic resilience is defined as the policy ability of an economy to withstand shocks and recover from the effects of shocks. This article examines the relationship between economic resilience and the performance of economic sanctions in the Iranian economy during the period 1979-2023 using a logit-probit approach. The results of the model estimation show that economic resilience has a negative and significant effect on the performance of financial sanctions, such that economic resilience increases the country's ability to withstand the negative effects of sanctions and ultimately increases the likelihood of sanctions failure. A positive relationship between natural resource abundance and the success of sanctions is also confirmed, which is consistent with the resource curse hypothesis in resource-rich countries. Also, increased democracy, GDP, and financial development all contribute to reducing the likelihood of sanctions success. These three factors act as a buffer against the economic pressures caused by sanctions. Also, increased democracy, GDP, and financial development all contribute to reducing the likelihood of sanctions success. These three factors act as a buffer against the economic pressures caused by sanctions.

کلیدواژه‌ها English

Economic resilience
Sanctions performance
Logit and Probit regression
Iranian economy
ابونوری، اسماعیل و لاجوردی، حسن (1395). «برآورد شاخص آسیب‏پذیری و انعطاف‏پذیری اقتصاد بااستفاده از روش پارامتریک، مطالعۀ موردی: کشورهای عضو اوپک»، فصلنامۀ نظریه‏های اقتصادی کاربردی، 3(3): 44-25.
امیدی فتحکوهی، طاهره؛ عزتی، مرتضی و حسن‏زاده، رقیه (1401). «بررسی اثرات سیاست پولی، کنترل دولتی و تحریم بر سرمایه‏گذاری در ایران با رویکرد تاب‏آوری اقتصادی»، سیاست‏های راهبردی و کلان، 10(37): 130-98.
Doi: 10.30507/jmsp.2021.247089.2123
حمیدی، داوود (۱۳۹۶). «ارزیابی تاب‌آوری اقتصادی ایران و تعیین عوامل مؤثر بر آن: قبل و بعداز برجام»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد علوم اقتصادی، دانشگاه پیام نور، غرب تهران.
خداداد کاشی، فرهاد؛ حمیدی، داود و خلیلی اصل، مریم (1392). «ارزیابی سطح تاب‏آوری اقتصادی ایران و تعیین عوامل مؤثر بر آن: قبل و بعداز برجام»، فصلنامۀ راهبرد توسعه، 19(75): 154-124.
سجاسی قیداری، حمدالله و یاراحمدی، میترا (1398). «تحلیل تاب‌آوری روستاییان دربرابر بحران اقتصادی ناشی از تحریم‌ها، مورد: روستاهای شهرستان بینالود»، اقتصاد فضا و توسعۀ اقتصادی، 9(2): 199-126.
غیاثوند، ابوالفضل و عبدالشاه، فاطمه (1394). «مفهوم و ارزیابی تاب‏آوری اقتصادی ایران»، فصلنامۀ تحقیقات اقتصادی، 15(59): 187-161.
کریمی مهرآبادی، محمدصادق (۱۳۹۶). «بررسی تأثیر نهادها بر تاب‌آوری اقتصادی با تأکید بر عوامل مؤثر در موفقیت شرکت‌های دانش‌بنیان»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد علوم اقتصادی، دانشگاه علامه طباطبایی.
محمودی‏کیا، محمد (1401). «تحلیلی بر عوامل مؤثر در تاب‌آوری جمهوری اسلامی ایران دربرابر تحریم‌های اقتصادی بین‌المللی، مطالعۀ موردی: سال‌های 2016-2015) »، فصلنامۀ جامعه‌شناسی سیاسی ایران، 5(8): 637-610.
مهدیلو، علی و رضایی میرقائد، محسن (1396). «تخمین اثرات تحریم‌ها بر سطح قیمت‌ها در چارچوب تاب‌آوری اقتصادی، رویکرد پارامتر TVP متغیر با زمان»، راهبرد اقتصادی، 7(26):50-5.
 
Adger, W.N.2000. Social and ecological resilience, are they related? Progress in Human raphy Geography, 24(3), Pp. 347 – 364.
https://doi.org/10.1191/030913200701540465
Akberdina, V. V. (2022). System resilience of industry to the sanctions pressure in industrial regions: Assessment and outlook. Journal of New Economy (переводная версия) , 23(4), 26-45. DOI: 10.29141/2658-5081-2022-23-4-2
Angeon, V. & Bates, S. (2015). “Reviewing Composite Vulnerability and Resilience Indexes: A Sustainable Approach and Application”. World Development, 72(C), 140-162.
      https://doi.org/10.1016/j.worlddev.2015.02.011
Aning, E. K. (March 01, 2003). “Regulating Illicit Trade in Natural Resources: The Role of Regional Actors in West Africa.” Review of African Political Economy, 30, 95, 99-107. https://doi.org/10.1080/03056240308375
Boorman, Jack, et al. (2013), The Centennial Resilience Index: Measuring Countries’ Resilience to Shock. Global Journal of Emerging Market Economies 5.2. https://doi.org/10.1177/0974910113494539
Briguglio, L., Cordina, G., Farrugia, N. & Vella, S. (2006). “Conceptualising and Measuring Economic Resilience”. Building the Economic Resilience of Small States, 14, 265-287.
Cipriani, M., Goldberg, L. S., & La Spada, G. (2023). Financial sanctions, SWIFT, and the architecture of the international payment system. Journal of Economic Perspectives, 37(1), 31-52.‏ DOI: 10.1257/jep.37.1.31
Collier, P., Hoeffler, A. (October 01, 1998). “On Economic Causes of Civil War.” Oxford Economic Papers, 50, 4, 563-573.
      https://doi.org/10.1093/oep/50.4.563
De Rogatis, P. (2022) "Resilience In Economic Sanctions: The Neglected Relationship Between Resiliency And Credibility In The EU", Sentio 4, pp. 12-25.
Dizaji, S. F. and Van Bergeijk, P. A.G (2013). "Potential Early Phase Success and Ultimate Failure of 19 Economic Sanctions: A VAR Approach with an Application to Iran". Journal of Peace Research 50(6): 721-726. https://doi.org/10.1177/0022343313485487
Driscol, Dylan O, (2017), Impact of Economic sanctions on poverty and economic growth , K4D Helpdesk Report. Brighton, UK: Institute of Development Studies
Ernst, T. (2014). Economic sanctions, resource wealth, and increased state utility. University of Missouri-Columbia.
Eyler, R. (2008). "Economic Sanctions International Policy and Political Economy at Work". Palgrave Macmillan US. DOI:10.1057/9780230610002
Feghe, Ali, zarouni, Zahra, (2016), The Impact of Sanctions on the Economy of Iran, International Journal of Resistive Economics, vol. 4, issue 1, 84 -99. 20.1001.1.23454954.2022.10.1.2.9
Ghahroudi, M . R., & Chong, L C. (2020). “The Macroeconomic Determinants and the Impact of Sanctions on FDI in Iran ”. Economics and Business, 34(1) : 15 -34. DOI: https://doi.org/10.2478/eb-2020-0002
Greene,W.H. (2012). Econometric Analysis (7th Edition). Prentice Hall.  https://doi.org/10.1002/9781119363194.ch9
Hufbauer, G. C. Schott, J. Elliott, K. Ann. and Oegg, B. (2007). "Economic Sanctions Reconsidered". 3rd edition, Washington, DC: Peterson Institute for International Economics. https://doi.org/10.1016/j.jinteco.2008.06.002
Hufbauer, Gary and Jeffrey Schott (1983). Economic Sanctions in Support of Foreign Policy Goals, Washington, DC: Institute for International Economics.
Hufbauer, Gary, Jeffrey Schott, and Kimberly Elliott (1990). Economic Sanctions Revisited: Supplemental Case Histories, Washington, DC: Institute for International Economics.
Kaempfer, W. H and Lowenberg, A. D. (2007). The Political Economy of Economic Sanctions, Handbook of Defense Economics 2: 867-911. https://doi.org/10.1016/S1574-0013(06)02027-8
Karim M, Safdarinahad M, Amjadipour M. Agricultural Development and Resistive Economy, as A Alternative to Oil Revenue. Quarterly Journal of The Macro and Strategic Policies. 2014; 6(2): 103-127.
Kirkham, K. (2022). The political economy of sanctions: Resilience and transformation in Russia and Iran. Palgrave Macmillan.
Kirman, Alan, (2010), The economic crisis is a crisis for economic theory, CESifo Economic Studies, Vol. 56, 4/2010, 498 –535.
      https://doi.org/10.1093/cesifo/ifq017
Klein R. J.T. and R J.Nicholls (2003), “Resilience to Natural Hazards: How Useful Is This Concept?” Environmental Hazards journal, Vol. 5, Issues 1–2, pp. 35-45. https://doi.org/10.1016/j.hazards.2004.02.001
Kokabisaghi, F. (2018). Assessment of the effects of economic sanctions on Iranians’ right to health by using human rights impact assessment tool: a systematic review. International journal of health policy and management, 7(5), 374. doi: 10.15171/ijhpm.2017.147
Lektzian, D., & Biglaiser, G. (2014). The effect of foreign direct investment on the use and success of US sanctions. Conflict Management and Peace Science, 31(1), 70-93.‏ https://doi.org/10.1177/0738894213501976
Naghavi, A., & Pignataro, G. (2015). Theocracy and resilience against economic sanctions. Journal of .Economic Behavior & Organization, 111, 1-12. https://doi.org/10.1016/j.jebo.2014.12.018
Özdamar, Ö., & Shahin, E. (2021). Consequences of economic sanctions: The state of the art and paths forward. International Studies Review, 23(4), 1646-1671.‏ https://doi.org/10.1093/isr/viab029
Peksen, D., & Drury, A. C. (2010). Coercive or corrosive: The negative impact of economic sanctions on democracy. International Interactions, 36(3), 240-264.‏ https://doi.org/10.1080/03050629.2010.502436
Smeets, marten, (2018), can economic sanctions be effective? WTO Staff Working Paper ERSD -03, 1 - 19 .
Tan, J., Lo, K., Qiu, F., Liu, W., Li, J., & Zhang, P. (2017). Regional economic resilience: Resistance and , recoverability of resource-based cities during economic crises in Northeast China. Sustainability, 9(12) .21-36 https://doi.org/10.3390/su9122136
Tyll, L., Pernica, K., & Arltová, M. (2018). The impact of economic sanctions on Russian economy and the RUB/USD exchange rate. Journal of International Studies, 11(1), 21 -33. DOI:10.14254/2071-8330.2018/11-1/2
Walentek, D., Broere, J., Cinelli, M., Dekker, M. M., & Haslbeck, J. M. (2021). Success of economic sanctions threats: coercion, information and commitment. International interactions, 47(3), 417-448. https://doi.org/10.1080/03050629.2021.1860034
Yu, M. M. (2023). Resilience of Russian regions in the context of the pandemic and sanctions. Журнал Сибирского федерального университета. Гуманитарные науки, 16(3), 454-467.‏