پژوهش های برنامه و توسعه

پژوهش های برنامه و توسعه

ارزیابی عملکرد نسبی تجارت بین‌الملل و شاخص آزادی انسانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
مجتبی کریم آقایی 1
مهرزاد ابراهیمی 2
هاشم زارع 2
1 گروه اقتصاد، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران.
2 گروه اقتصاد، واحد شیراز ، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران.
10.22034/pbr.2025.516439.1519
چکیده
اندازه‌گیری عملکرد نسبی تجارت بین‌الملل و ارتباط مولفه‌های آن با توسعه اقتصادی، جایگاه با اهمیتی در مطالعات اقتصادی دارد. هدف پژوهش، اندازه‌گیری عملکرد نسبی تجاری و بررسی مولفه‌های مربوطه با شاخص آزادی انسانی) به عنوان شاخصی با اهمیت در توسعه اقتصادی(، به منظور تعیین جایگاه کشورها و ارتباط متغیرهای مربوطه می‌باشد. روش مطالعه، تحلیل پوششی داده‌ها با ماهیت خروجی ‌-محور و با بازده ثابت به مقیاس در دوره 2013 الی2020 می‌باشد. در این راستا، ضمن استفاده از مدل-های مبتنی بر متغیرهای کمکی و ابر کارایی بمنظور سنجش و رتبه‌بندی کارایی تجاری و همچنین شاخص مالم‌کوئیست جهت اندازه‌گیری رشد بهره‌وری عوامل تجاری، به بررسی روابط شاخص‌های عملکردی تجارت بر مبنای شاخص آزادی انسانی 32 کشور منتخب پرداخته شده است. بر اساس نتایج، ایتالیا بالاترین کارایی تجاری و استرالیا در صدر رشد بهره‌وری کل عوامل تجاری قرار دارد. همچنین ایران در انتهای جداول شاخص‌های عملکرد تجاری می‌باشد. در ادامه و با ایجاد دسته‌بندی‌ها و بررسی ماتریسی زیر شاخص‌های عملکردی تجارت و شاخص آزادی انسانی، همبستگی مثبت و معنادار میان شاخص‌ آزادی انسانی و کارایی تجاری و همبستگی ضعیف و غیر معنادار میان شاخص آزادی انسانی و رشد بهره‌وری کل عوامل تجاری قابل مشاهده می‌باشد.
کلیدواژه‌ها
عملکرد تجارت بین‌الملل
شاخص آزادی انسانی
تحلیل پوششی داده‌ها
شاخص مالم کوئیست

موضوعات

عنوان مقاله English

Assessing the Relative Performance of International Trade and Human Freedom Index

نویسندگان English

Mojtaba Karimaghaei 1
Mehrzad Ebrahimi 2
Hashem Zare 2
1 Department of Economics, Shi.C., Islamic Azad University, Shiraz, Iran.
2 Department of Economics, Shi.C., Islamic Azad University, Shiraz, Iran. (Corresponding author)
چکیده English

Measuring relative international trade performance and the relationship between its components and economic development has an important position in economic studies. The aim of the research is to measure trade relative performance and examine its components with the Human Freedom Index (as an important index in economic development) in order to determine position of countries and relationship of variables. The study method is output oriented Data Envelopment Analysis with constant returns to scale in 2013-2020. For this purpose, by using models based on Slacks Based Measure and Super Efficiency in order to measure and rank Trade Efficiency and also Malmquist Index to measure the Trade Total Factor Productivity Growth, the relationships of trade performance indicators based on the Human Freedom Index of 32 selected countries have been studied. According to the results, Italy has the highest trade efficiency and Australia is at the top of the Trade Total Factor Productivity Growth. Then, by creating categories and examining the matrix of sub indices of trade performance and the Human Freedom Index, a positive and significant correlation between the Human Freedom Index and Trade Efficiency and a weak and insignificant correlation between the Human Freedom Index and Trade Total Factor Productivity Growth can be observed.

کلیدواژه‌ها English

International Trade Performance
Human Freedom Index
Data Envelopment Analysis
Malmquist Index
احمدی، علی‏ محمد و حضارمقدم، نسرین (1392). «بررسی اثر آزادسازی تجاری روی شاخص توسعۀ انسانی در کشورهای درحال توسعه»،  مطالعات راهبردی سیاست گذاری عمومی، سال چهارم، شمارۀ 11، 134-109.
امامی‌میبدی، علی (1390).  کارایی و بهره‏وری از دیدگاه اقتصادی، تهران، مرکز انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی، چاپ 1.
انصاری‏نسب، مسلم و نامداری، سیمین (1395). « ﺑﺮرﺳﯽ ﺗﺄﺛﯿﺮ ﺟﻬﺎﻧﯽﺷﺪن و آزادﺳﺎزی ﺗﺠﺎری ﺑﺮ رﺷﺪ ﺑﻬﺮه‏وری ﮐﻞ ﻋﻮاﻣﻞ در ﮐﺸﻮرﻫﺎی ﮔﺮوه  EU15 و  MENA»،  ﻓﺼﻠﻨﺎﻣۀ ﺳﯿﺎﺳﺖ ﻣﺎﻟﯽ و اﻗﺘﺼﺎدی، دورۀ چهارم، شماره 14، 170-151.
باقری، علی (1392).  نظریۀ  تولید و کارآیی  اقتصادی، تهران، انتشارات آراد کتاب.
بهشتی جزن‌آبادی، الهام؛ آقازاده، هاشم و حیدری دهویی، جلیل (۱۴۰۲). «رتبه‌بندی معیارهای ارزیابی عملکرد تجاری در سطح کشور بااستفاده از روش‌های تصمیم‌گیری چندمتغیره»، پژوهشنامۀ بازرگانی، ۲۷(۱۰۷)، 38–1.
حکیمی‏پور، نادر (1386). «تحلیل مقایسه‏ای کارآیی بخش صنایع بزرگ در استان‏های ایران بااستفاده از روش تحلیل پوششی      داده‏ها»،  مجلۀ پیک نور، سال پنجم ، شمارۀ 20، 147- 134.
دادگر، یداله (1386). «مروری بر تحولات کارآیی در ادبیات اقتصادی (نظریه‏ها و کاربردها)»،  مجلۀ حقوق و سیاست، سال نهم، شمارۀ  23،  142- 104.
دادگر، یداله و ناجی میدانی، علی‏اکبر (1382). «شاخص‏های جهانی‏شدن اقتصاد و موقعیت ایران»،  مجلۀ پژوهش‏نامۀ بازرگانی، سال هشتم، شمارۀ 29،  135- 103.
عزیزی، زهرا (1395). «بررسی اثر تجارت بر توسعه: ارزیابی و مقایسۀ شاخص‏های درآمد سرانه، توسعۀ انسانی و پیشرفت انسانی»،  فصلنامۀ برنامه‏ریزی و بودجه، دورۀ 21، شمارۀ 3،  142- 119.
URL: http://jpbud.ir/article-1-1252-fa.html
فرجی دیزجی، سجاد (1392).  تئوری اقتصاد خرد، تهران، انتشارات فوژان، چاپ 4.
فرهادی، علیرضا (1384). «بررسی آثار تجارت خارجی بر رشد اقتصادی ایران»،  فصلنامۀ برنامه‏ریزی و بودجه، دورۀ 9, شمارۀ 1، 58- 27.
فینسترا، رابرت سی. (2003).  تجارت بین‏الملل پیشرفته، ترجمۀ مهدی تقوی و حشمت عسگری (1389)، انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی، چاپ اول.
منصوری کلیبر،  مژگان و اشرفی، علی (1398). «ابرکارآیی بر پایۀ مدل SBM در تحلیل پوششی داده‏های فازی تعمیم‏یافته»، مجلۀ مدل‌سازی پیشرفتۀ ریاضی، دورۀ 9، شمارۀ 2،  145- 126.
DOI: 10.22055/jamm.2019.21655.1422
مهرگان،‏ محمدرضا (1403). تحلیل پوششی داده‏ها: مدل‏های ‏کمّی‌ در ارزیابی عملکرد سازمان، تهران، کتاب دانشگاهی، چاپ 9.
میرزا بابازاده، نادیا؛ نورانی آزاد، سمانه؛ لطفی، احمد و اعمی بنده‏قرایی، حسن (1403). «نقش تجارت بین‌الملل بر توسعۀ شاخص سرمایۀ انسانی (مطالعه موردی: کشورهای OECD)»،  تحلیل های اقتصادی توسعۀ ایران، ‎دورۀ 10، شمارۀ 1، 145-126.
DOI: 10.22051/ieda.2024.45772.139
 
Acar, M. F., & Özer Torgalöz, A. (2022). Measuring Foreign Trade-Logistics Efficiency: A DEA Approach and the Malmquist Index. In New Perspectives in Operations Research and Management Science: Essays in Honor of Fusun Ulengin (pp. 69-88). Cham: Springer International Publishing. https://doi.org/10.1007/978-3-030-91851-4_3
Camanho, A. S., Silva, M. C., Piran, F. S., & Lacerda, D. P. (2024). A literature review of economic efficiency assessments using Data Envelopment Analysis. European Journal of Operational Research, 315(1), 1-18.
      https://doi.org/10.1016/j.ejor.2023.07.027
Cizakca, M. (2024). Understanding the Determinants of Foreign Trade Volume in Turkiye: An Empirical Analysis. Journal of Business and Economic Options, 7(1), 19-28.
Cooper, W. W., Seiford, L. M., & Tone, K. (2007). Data envelopment analysis: a comprehensive text with models, applications, references and DEA-solver software (Vol. 2, p. 489). New York: springer.https://doi.org/10.1007/b109347
Cullinane, K., Song, D. W., Ji, P., & Wang, T. F. (2004). An application of DEA windows analysis to container port production efficiency. Review of network Economics, 3(2).https://doi.org/10.2202/1446-9022.1050
Daskapan, S. (2008). Trade performance indicators in the new economy. In Biennial conference of the international telecomunications society.– 2008 (Vol. 15).
Davies, A., & Quinlivan, G. (2006). A panel data analysis of the impact of trade on human development. The Journal of Socio-Economics, 35(5), 868-876. https://doi.org/10.1016/j.socec.2005.11.048
Farnoudkia, H. (2023). Malmquist index evaluation of countries: 2000–2019. RAIRO: Operations Research (2804-7303), 57(6). https://doi.org/10.1051/ro/2023118
Halkos, G., & Tzeremes, N. (2008). Trade efficiency and economic development: evidence from a cross country comparison. Applied Economics, 40(21), 2749-2764.https://doi.org/10.1080/00036840600970302
Harrison, A., & McMillan, M. (2007). On the links between globalization and poverty. The Journal of Economic Inequality, 5, 123-134.
      https://doi.org/10.1007/s10888-006-9041-9
Jahanshahloo, G. R., Lotfi, F. H., Jafari, Y., & Maddahi, R. (2011). Selecting symmetric weights as a secondary goal in DEA cross-efficiency evaluation. Applied Mathematical Modelling, 35, 544-549. https://doi.org/10.1016/j.apm.2010.07.020
Kali, R., & Reyes, J. (2007). The architecture of globalization: a network approach to international economic integration. Journal of International Business Studies, 38, 595-620.‏ https://doi.org/10.3386/w5896
Kocevska, K. S., & Disoska, E. M. (2021). HUMAN FREEDOM AND ECONOMIC DEVELOPMENT: A GRANGER CAUSALITY ANALYSIS OF PANEL DATA. Towards a Better Future: State and Society, 299.
      https://doi.org/10.47063/ebtsf.2020.0016
Krugman, P. (2011). Increasing returns in a comparative advantage world. Comparative Advantage, Growth, and the Gains from Trade and Globalization: A Festschrift in Honor of Alan V. Deardorff. Singapure: World Scientific Publishing Co. Pte. Ltd, 43-51. https://doi.org/10.1142/9789814340373_0007
Lee, H. S. (2022).Integrating SBM model and Super-SBM model: a one-model approach. Omega, 113. https://doi.org/10.1016/j.omega.2022.102693
Lukic, R., Hanic, H., & Bugarčić, M. (2020). Analysis of profitability and efficiency of trade in Serbia. Economic Analysis, 53(2), 39-50.
      https://doi.org/10.28934/ea.20.53.2.pp39-50
Lukic, R., (2024). Application of the REF Method in the Evaluation of Trade Efficiency in Serbia. Review of International Comparative Management/Revista de Management Comparat International, 25(1). https://doi.org/10.24818/rmci.2024.1.51
Mariano, E. B., Ferraz, D., & de Oliveira Gobbo, S. C. (2021). The Human Development Index with Multiple Data Envelopment Analysis Approaches: A Comparative Evaluation Using Social Network Analysis. Social Indicators Research, 157:443–500. DOI: 10.1007/s11205-021-02660-4.
Özekin, A. (2024). Recalculation of the Human Development Index via a multiplicative non-parametric model (Manuscript)
Rasekhi, S., Sheidaei, Z., & Asadi, S. P. (2017). A causal relationship between trade efficiency and economic efficiency: evidence from dynamic simultaneous equations models. The Journal of International Trade & Economic Development, 26(4), 473-487.https://doi.org/10.1080/09638199.2016.1267788
Sen, A. (1999). Development as Freedom. International Journal, 55(1), 160.
      https://doi.org/10.2307/40203469
Sonora, R. J. (2005). Asymmetric effects of economic freedom on international trade flows. International Journal of Business, 4(2), 141-155.
      https://doi.org/10.4324/9780429053023-10
Taskin, F. & Zaim, O. (2001). The role of international trade on environmental efficiency: a DEA approach. Economic Modelling, 18(1), 1-17. https://doi.org/10.1016/s0264-9993(00)00025-0
Teshayevich, B. M., Sergeevna, R. M., & Rozumbayevna, A. S. (2021). ANALYSIS OF SELECTED COUNTRIES’TRADE EFFICIENCY BASED ON THE DEA MODELS. Наука и образование сегодня, (6 (65)), 15-19.
      https://doi.org/10.21122/2309-6667-2022-15
Trade, D.G.  (2010). “Trade, Growth and World Affairs. Trade Policy as a Core Component of the EU’s Strategy." Brussels: European Communities.
United Nations Development Programme. Regional Centre in Colombo. (2006). Trade on Human Terms: Transforming Trade for Human Development in Asia and the Pacific. Macmillan India.
Vásquez, I., & Porčnik, T. (2022). Human Freedom Index 2022. Cato Institute & Fraser Institute.
Viorica, E. D. (2015). Econometric analysis of foreign trade efficiency of EU members using gravity equations. Procedia Economics and Finance, 20, 670-678.
https://doi.org/10.1016/s2212-5671(15)00122-7
Zhong, Y. (2024). Research of Theories on International Trade from the Perspective of Globalization. Academic Journal of Business & Management, , 6(2), 152-159.
      https://doi.org/10.25236/ajbm.2024.060222