برنامه‌ریزی فضایی منطقه‌ای مبتنی بر عرضه و تقاضای خدمات‌اکوسیستمی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیارگروه طراحی و برنامه ریزی محیط زیست،پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران،

2 دانشیار گروه طراحی وبرنامه ریزی محیط زیست ،پژوهشکده علوم محیطی،دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

3 دانشجوی دکتری محیط زیست دانشگاه شهید بهشتی و پژوهشگر مرکز پژوهش های توسعه و آینده نگری، تهران، ایران (نویسنده مسئول)

4 استاد اقتصاد، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

چکیده

یکی از مسائل مهمی که در تدوین برنامه‌ریزی فضایی منطقه‌ای در برخی کشورها مغفول مانده، توجه به آستانه تحمل سرزمین در بارگذاری فعالیت‌ها و تراکم جمعیت است. از این رو تعیین ظرفیت برد محیطی می‌تواند در بهره برداری متوازن از سرزمین کمک شایانی نماید. امروزه بهره‌گیری از رویکردها و روش‌های مختلف ارزیابی سرزمین ازجمله ارزیابی خدمات اکوسیستمی (Ecosystem Services) به ویژه از بعد عرضه و تقاضا در تعیین توازن بهره‌برداری از سرزمین مورد توجه می باشد. بر اساس الگوی برنامه‌ریزی فضایی منطقه‌ای مبتنی بر عرضه و تقاضای خدمات اکوسیستمی پیشنهادی، میزان عرضه خدمات اکوسیستمی برمبنای کاربری /پوشش اراضی و میزان تقاضا خدمات اکوسیستمی بر اساس فعالیت‌ها و جمعیت منطقه تعیین و پهنه های مورد نیاز توسعه، تثبیت و بهبود از منظر کمبود یا مازاد خدمات اکوسیستمی مشخص می‌گردد. سپس پهنه‌ها مورد نظر با پهنه‌های مستعد توسعه حاصل از ارزیابی توان اکولوژیکی تطبیق داده شده و پهنه‌های مناسب توسعه هر کاربری اراضی در منطقه مشخص می‌شود. پهنه تعیین شده به عنوان بستر، به همراه سایر موارد از جمله روندها و کلان روندها در تدوین سناریو و ارزیابی اثرات هرکدام از سناریوها بر سازمان فضایی مورد استفاده قرار می گیرد تا الگوی استقرار مطلوب جمعیت و فعالیت در منطقه مورد نظر تعیین شود. وجود یک چارچوب تلفیقی مشخص از ارتباط بین روش‌های مختلف ارزیابی سرزمین باعث می‌شود که هم افزایی در جهت سنجش ارکان و اجزاء اصلی سیمای سرزمین به گونه‌ای حاصل گردد که متضمن تدوین مناسب برنامه‌ریزی فضایی منطقه‌ای در جهت تحقق توسعه پایدار باشد.

کلیدواژه‌ها