پژوهش های برنامه و توسعه

پژوهش های برنامه و توسعه

توصیف وضعیت موجود و ارائۀ راهکارهای توسعۀ فرهنگ بیمۀ کشاورزی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار، گروه مطالعات نظری علم، فناوری و نوآوری، مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور، تهران، ایران.
چکیده
با توجه به جایگاه صنعت بیمه در توسعۀ اقتصادی و اجتماعی، بدون شک وجود زیربناهایی برای گسترش آن در سطح جامعه نیاز است که در این مسیر جایگاه فرهنگ به‌عنوان عاملی برای درونی‌کردن بیمه برای افراد جامعه مطرح می‌شود. پژوهش حاضر به ارائۀ توصیفی عمیق از وضعیت موجود بیمۀ کشاورزی از دید کشاورزان، مطلعان کلیدی و جامعه‌شناسان حوزه‌های روستایی و توسعه، و همچنین به ارائۀ راهکارهای توسعۀ فرهنگ بیمۀ کشاورزی پرداخته است. مصاحبه با مشارکت‌کنندگان با حداکثر تنوع، با استفاده از نمونه‌گیری نظری و افرادی با سطح تحصیلات، سن و تخصص‌های گوناگون انجام شده است. ازاین‌رو، با 30 نفر از کشاورزان، صاحب‌نظران حوزۀ کشاورزی و بیمه و متخصصان حوزۀ جامعه‌شناسی مصاحبه شده است. بنابراین، از دستیابی به توصیف وضعیت موجود نیازمند تحلیل راهکارهای رسیدن به وضعیت مطلوب هستیم که بسیاری از این راهکارها، زمینه‌های اجتماعی و فرهنگی را تشکیل می‌دهند. یافته‌ها نشان داد ضعف مسئولیت‌پذیری بیمه، سازوکار پرداخت، نگرش، ضعف تعهد نهادهای مسئول و بی‌انگیزگی درونی کشاورز ضعف‌های موجود بیمۀ کشاورزی از دید مطلعان کلیدی را تشکیل می‌دهند. ازاین‌رو، راهکارهای بیمه‌‌ای، اجتماعی و فرهنگی به‌منظور دستیابی به وضعیت مطلوب در این زمینه ارائه شده است. عوامل فرهنگی مؤثر در توسعۀ فرهنگ بیمۀ کشاورزی؛ تقویت اخلاق حرفه‌ای، احساس ارزشمندی شغلی و آگاهی‌بخشی به افراد است. دوراندیشی مسئولان، تقویت اعتماد اجتماعی نهادی میان کشاورزان و بیمه، آگاهی‌بخشی مستمر و از درون جامعه، بهره‌گیری از شبکه‌های اجتماعی به‌عنوان رسانه‌های مورد استفاده توسط همۀ افراد جامعه و همچنین تقویت و استفاده از ظرفیت گروه‌های مرجع را از عوامل اجتماعی مهم در تقویت و توسعه بیمۀ کشاورزی دانسته‌اند. راهکارهای بیمه‌‌ای شامل این موارد است: عمل به تعهدات، پوشش بیشتر خسارات، تنوع رویکرد پرداخت هزینۀ بیمه، نیازسنجی دقیق، برآورد و پرداخت به‌موقع خسارات، همکاری نهادهای ذیربط، تعدیل نسبت هزینه به فایده، سهولت دسترسی، افزایش تعداد و گسترش دانش کارشناسان، هوشمندسازی برآورد خسارت، افزایش تعرفه، شفافیت و عدالت در پرداخت.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

The current situation and social and cultural solutions for the development of agricultural insurance

نویسنده English

Mojgan Khoshnam
Assistant Professor, Theory-Oriented STI Studies group, Rational Research institute for science policy, Tehran, Iran.
چکیده English

The insurance industry plays a crucial role in economic and social development, and agricultural insurance is a key component. However, expanding insurance coverage requires a supportive infrastructure at the community level, particularly a strong agricultural insurance culture.
This study explores the current state of agricultural insurance in rural and development areas from the perspectives of farmers, key informants (agricultural and insurance experts), and sociologists. In-depth interviews were conducted with a diverse group of 30 participants, including farmers, experts, and sociologists with varying educational backgrounds, ages, and specialties. A theoretical sampling approach was used to ensure maximum diversity. The research identified weaknesses in the current agricultural insurance system, as perceived by key informants. These included concerns about weak responsibility from insurers, inefficient payment mechanisms, negative attitudes towards insurance, limited commitment from institutions, and a lack of intrinsic motivation among farmers. The study also explores solutions to establish a stronger agricultural insurance culture. Social factors include promoting professional ethics, fostering a sense of occupational value among farmers, and raising public awareness.  Strengthening institutional trust between farmers and insurers, fostering community-based awareness campaigns, and utilizing social media are also highlighted.  Additionally, leveraging the influence of respected community members (reference groups) is considered valuable. Proposed insurance solutions focus on fulfilling commitments, expanding coverage for losses, diversifying payment methods, conducting accurate needs assessments, ensuring timely compensation for losses, fostering collaboration among relevant institutions, adjusting cost-benefit ratios, simplifying access to insurance, increasing the number and expertise of insurance professionals, implementing smarter damage estimation methods, considering tariff adjustments, and ensuring transparency and fairness in the claims payment process.

کلیدواژه‌ها English

Behavioral Patterns
Food Security
Agricultural Insurance
Sustainable Development
Culture
احمدی، سیدمهدی؛ غلامی، الهام و تفاخر، احسان (1400). «بررسی عوامل مؤثر بر تقاضای بیمۀ عمر در ایران با تأکید بر عوامل کمّی درون و برون سازمانی»، فصلنامۀ اقتصاد ملی. دورۀ پانزدهم، شمارۀ 3: 371-389.
اسدی، عباس و گودرزی، جواد (1399). «شناسایی راهکارها و مؤلفه‌های مهم توسعۀ بیمه در بیانیۀ گام دوم انقلاب با تأکید بر شاخص‌های فرهنگی ـ تبلیغاتی». فصلنامۀ پژوهش‌های انقلاب اسلامی. سال نهم، شمارۀ 33: صفحات 163-183.
اسماعیل‌نژاد، مرتضی؛ اکبرپور، محمد؛ میکانیکی، جواد و فال‌سلیمان، محمود (1397). «ارزیابی پیامدهای تغییرات اقلیمی بر امنیت غذایی و معیشت روستایی (مطالعۀ موردی کشاورزان روستایی دهستان میغان نهبندان)». فصلنامۀ جغرافیا، سال شانزدهم، دورۀ 57: 5-18.
اشتراوس، آنسلم و کوربین، جولیت (1385). اصول روش تحقیق کیفی: نظریۀ مبنایی؛ رویه‌ها و شیوه‌ها، بیوک محمدی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
امیدی‌نجف‌آبادی، مریم و پاینده‌نجف‌آبادی، امیرتیمور (1399). «طراحی الگوی تعاونی بیمۀ خرد کشاورزی برای مناطق روستایی ایران (مطالعۀ موردی: بیمۀ خرد دام)». فصلنامۀ تعاون و کشاورزی. دورۀ نهم، شمارۀ 34: 63-92.
امیری‌کچمی، سمیه؛ چوبچیان، شهلا و صدیقی، حسن (1396). «واکاوی عوامل مؤثر بر توسعۀ بیمۀ محصولات باغی جنوب استان کرمان». راهبردهای توسعۀ روستایی. دورۀ چهارم، شمارۀ 4: 513-534.
امینی‌زارع، رامین و امین، سیمین (1399). «چهارگانۀ امنیت غذایی، تغییر اقلیم، بیمۀ کشاورزی و پایداری ملی». مجموعه مقالات بیستوهفتمین همایش ملی بیمه و توسعه، تهران.
ایرانی‌کرمانی، فاطمه؛ ضیاءآبادی، مریم و شافعی، فاطمه (1394). بیمۀ کشاورزی. تهران: نشر نور علم.
بزی، خدارحم (1386). «تأملی بر فرهنگ و اثرگذاری آن در توسعه». چشم‌انداز جغرافیایی، سال دوم، شمارۀ 4: 1-19.
بهرامی، رحمت‌الله و سپری، محمدفرید (1400). «بررسی اثرات اقتصادی ـ اجتماعی و زیست‌محیطی خشکسالی بر مناطق روستایی استان کردستان». فصلنامۀ روستا و توسعه. دورۀ بیست‌وچهارم، شمارۀ 1: 173-194.
پناهی، فاطمه (1400). «تأثیر بیمۀ محصولات کشاورزی بر توانمندسازی روستاییان (مطالعۀ موردی، شهرستان تالش)». پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد، دانشگاه پیام‌نور تالش.
پورحسین، عطااله؛ مظهری، محمد و رنجبری، ابوالفضل (1401). «واکاوی الزامات دولت در برآوردن امنیت غذایی مردم». فصلنامۀ جامعه‌شناسی سیاسی ایران. سال پنجم، شمارۀ 11: 3669-3682.
DOI: 10.30510/psi.2022.301495.2198
تاجیک، حمید (1383). «بررسی تحلیلی عوامل مؤثر بر ترویج و ارتقای فرهنگ بیمه در جامعه». فصلنامۀ صنعت بیمه. سال نوزدهم، شمارۀ 1: 95-114.
جزنی، اکرم؛ صفا، لیلا و صلاحی‌مقدم، نفیسه (1399). «مدل‌یابی عوامل تأثیرگذار بر امنیت غذایی خانوارهای روستایی در شهرستان زنجان». فصلنامۀ پژوهش‌های ترویج و آموزش کشاورزی. دورۀ سیزدهم، شمارۀ 4: 31-52.
جعفریان کیکانلو، ناهید؛ بوذرجمهری، خدیجه و سجاسی قیداری، حمداله (1393). «ارزیابی اثرات بیمۀ محصولات کشاورزی بر توسعه کشاورزی پایدار (مطالعۀ موردی: دهستان قاضی شهرستان مانه و سملقان)»، همایش ملی توسعۀ اقتصاد کشاورزی با رویکرد عزم ملی و مدیریت جهادی.
جوان، آیت؛ اسماعیلی، رقیه و واحدچور، موسی (1401). «نقش بیمۀ محصولات استراتژیک کشاورزی در توسعۀ اقتصادی و اجتماعی مناطق روستایی (مطالعۀ موردی: استان گیلان)». فصلنامۀ روستا و توسعۀ پایدار فضا. سال سوم، شمارۀ 1: 117-136.
حسین‌نژادمیر، نسرین (1395). «واکاوی موانع و راهکارهای توسعۀ بیمۀ کشاورزی کشور». پایان‌نامۀ کارشناسیارشد. دانشگاه لرستان.
حسین‌نژادمیر، نسرین؛ غلامرضایی، سعید؛ رحیمیان، مهدی و رحمانی کرچگانی، محمد (1398). «واکاوی راهکارهای توسعۀ بیمۀ کشاورزی عمر». فصلنامۀ روستا و توسعه. سال بیست‌ودوم، شمارۀ 85: 71-86.
حیدری چیانه، لیلا؛ محمدنژاد، امیر؛ زراعت کیش، یعقوب و مقدسی، رضا (1399). «تأثیر کشاورزی بر ابعاد مختلف امنیت غذایی در کشورهای درحال‌توسعه». فصلنامۀ پژوهش‌های ترویج و آموزش کشاورزی. دورۀ سیزدهم، شمارۀ 4: 30-15.
خداوردی‌زاده، محمد؛ خداوردی‌زاده، صابر و معصوم‌زاده، فرامرز (1393). «تعیین عامل­های مؤثر بر تقاضای بیمۀ دام روستایی (مطالعۀ موردی: شهرستان مرند)». راهبردهای توسعۀ روستایی. سال اول، شمارۀ 3: 1-18.
 
خرمی، شهروز؛ راحلی، حسین؛ جاودان، ابراهیم و کریمی‌نژاد، فرحناز (1401). «بررسی عوامل مؤثر بر پایداری کشاورزی در شهرستان مشکین‌شهر». فصلنامۀ دانش کشاورزی و تولید پایدار. دورۀ سی‌ودوم، شمارۀ 1: 343-358.
دریجانی، علی (1396). «عامل‌های مؤثر بر پذیرش بیمۀ محصولات کشاورزی و ارائۀ الگوی پایداری و ناپایداری بیمه». فصلنامۀ اقتصاد کشاورزی. سال یازدهم، شمارۀ 2: 1-20.
دلفراز، اسماعیل؛ قیومی، اسماعیل و صالحی، سیدرضا (1400). «ارائۀ الگوی توسعۀ فرهنگ بیمه‌های زندگی در ایران با رویکرد گرندد تئوری». فصلنامۀ مطالعات توسعۀ اجتماعی ایران. دورۀ چهاردهم. شمارۀ 53: 135-150.
ریاحی، وحید و پاشازاده، اصغر (1392). «اثرات اقتصادی و اجتماعی خشکسالی بر نواحی روستایی شهرستان گرمی (مطالعۀ موردی: دهستان آزادلو)». فصلنامۀ مطالعات برنامه­ریزی سکونتگاه‌های انسانی. دورۀ هشتم، شمارۀ 25: 17-37.
زارعی، امین؛ رضایی، فاطمه و محمدی، میلاد (1400). «بررسی اثرات اقتصادی و اجتماعی خشکسالی بر نواحی روستایی شهرستان بیجار (بخش چنگ الماس)». فصلنامۀ جغرافیا و روابط انسانی. دورۀ چهارم، شمارۀ 2: 319-335.
سرمد، زهره؛ بازرگان، عباس و حجازی، الهه (1400). روش‌های تحقیق در علوم رفتاری. تهران: آگه.
سواری، مسلم و شوکتی‌آمقانی، محمد (1398). «شناسایی راهکارهای سازگاری کشاورزان کوچک‌مقیاس در مقابله با خشکسالی در استان آذربایجان غربی». فصلنامۀ برنامه­ریزی فضایی. دورۀ نهم، شمارۀ 4: 17-42.
شعبانعلی فمی، حسین و معتقد، مهسا (1400). «نقش کشاورزی حساس به تغذیه در امنیت غذایی و تغذیه‌ای». فصلنامۀ ترویج علم. دورۀ دوازدهم، شمارۀ 1: 251-269.
شفیعی، بهمن؛ برقی، حمید و قنبری، یوسف (1398). «بررسی اثرات خشکسالی بر وضعیت اقتصادی، اجتماعی و محیطی نواحی روستایی از دید سرپرست خانوار (مطالعۀ موردی: دهستان حسن‌آباد در شهرستان اسلام‌آباد غرب)». فصلنامۀ تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی (علوم جغرافیایی). دورۀ نوزدهم، شمارۀ 55: 173-191.
صمدی، محسن؛ معادی‌رودسری، محمدحسن؛ طالبی، تکتم و خالدی، کوهسار (1395). بیمۀ کشاورزی در ایران؛ وضعیت، چالش‌ها و راهکارها. تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.
علی‌پور، حسن؛ چهارسوقی‌امین، حامد و قریب، علی (1392). «بررسی اثرات خشکسالی بر وضعیت اقتصادی ـ اجتماعی کشاورزان (مطالعۀ موردی: گندمکاران شهرستان نهبندان)». دورۀ بیست‌و‌ششم، شمارۀ 6، فصلنامۀ پژوهش‌های آبخیزداری (پژوهش و سازندگی): 113-125.
قاسمی، مریم و علیزاده دولت‌آبادی، لیدا (1397). «تحلیل چالش­های توسعۀ بیمۀ محصولات کشاورزی در بین بهره­برداران خرد (مورد مطالعه: دهستان سرجام، مشهد)». فصلنامۀ کاوش‌های جغرافیایی مناطق بیابانی. دورۀ ششم، شمارۀ 2: 215-240.
DOI: 10.29252/grd.2018.1479
کیانی‌سلمی، صدیقه و امینی فسخودی، عباس (1396). «تبیین عوامل اجتماعی خشکسالی و شناسایی آثار آن». فصلنامۀ برنامهریزی فضایی. سال هفتم، شمارۀ 4: 1-18.
لهسایی‌زاده، عبدالعلی (1383). جامعه­شناسی توسعه. تهران: دانشگاه پیام‌نور.
ملاشاهی، غلام‌عباس (1394). «تعیین میزان رضایت‌مندی کشاورزان شهرستان زابل از بیمۀ گندم و عوامل مؤثر بر آن». فصلنامۀ پژوهش‌های ترویج و آموزش کشاورزی. سال هشتم، شمارۀ 4: 1-12.
منفرد، نوذر و توکلی، کبری (1392). مبانی و اصول بیمۀ محصولات کشاورزی (باغ، زراعی و دام). تهران: انتشارات آموزشی و ترویج کشاورزی.
ناطق‌گلستان، احمد (1399). «ارزیابی عوامل مؤثر بر توسعۀ فرهنگی نیشابور در خرید بیمه با رویکرد مدیریت راهبردی». فصلنامۀ مطالعات میانفرهنگی. سال شانزدهم. شمارۀ 48: 125-150.
نیاکان، لیلی و خدیور، آمنه (1401). «تحلیل نیازمندی‎ها و انتظارهای بیمه‌گذاران صندوق بیمۀ کشاورزی». فصلنامۀ اقتصاد کشاورزی. دورۀ شانزدهم، شمارۀ 3: 145-167.
 
Abdullah, Zhou, D., Shah, T., Ali, S., Ahmad, W., Din, I. U., & Ilyas, A. (2019). Factors
affecting household food security in rural northern hinterland of Pakistan. Journal of the staudi society of agricultural sciences. https://doi.org/10.1016/j.jssas.2017.05.003
Agbenyo, W., Jiang, Y., & Ntim-Amo, G. (2022). Impact of crop insurance on cocoa farmers’ income: an empirical analysis from Ghana. Environmental Science and Pollution Research, 29(41), 62371-62381. DOI: https://doi.org/10.1007/s11356-022-20035-1
Ankrah, D. A., Kwapong, N. A., Eghan, D., Adarkwah, F., & Boateng-Gyambiby, D. (2021). Agricultural insurance access and acceptability: examining the case of smallholder farmers in Ghana. Agriculture & Food Security, 10(1), 1-14.DOI: https://doi.org/10.1186/s40066-021-00292-y
Brånstrand, F., & Wester, F. (2014). Factors affecting crop insurance decision.
Braun, V., Clarke, V., & Terry, G. (2021). Thematic Analysis: A Practical Guide. SAGE Publications Ltd. URL:
Daraee, Mehri (2008). Investigating the performance of educational institutions in the development of culture and art in the country. Cultural engineering.
Ehiogu, C. P., & Chidiebere-Mark, N. M. (2019). Challenges and Prospects of Agricultural Insurance Market Development in Achieving Sustainable Development Goal (SDG) 8 In Nigeria. African Journal of Applied Research, 5(2), 131-149.URL: https://www.ajaronline.com/index.php/AJAR/article/view/333
Fahad, S., Wang, J., Hu, G., Wang, H., Yang, X., Shah, A. A., ... & Bilal, A. (2018). Empirical analysis of factors influencing farmers crop insurance decisions in Pakistan: Evidence from Khyber Pakhtunkhwa province. Land use policy, 75, 459-467. https://doi.org/10.1016/j.landusepol.2018.04.016  
Fu, S., Li, W., & Jiang, S. (2022). Can Agricultural Insurance Improve the Nutritional Status of Rural Residents?—Evidence from China’s Policy-Based Agricultural Insurance. Sustainability, 14(21), 14295. DOI: https://doi.org/10.3390/su142114295
GITAU, P. N. (2015). AN ASSESSEMENT OF CULTURAL FACTORS AFFECTING INSURANCE UPTAKE. URL: https://core.ac.uk/download/pdf/45381009.pdf
Hossain, M. S., Alam, G. M., Fahad, S., Sarker, T., Moniruzzaman, M., & Rabbany, M. G. (2022). Smallholder farmers’ willingness to pay for flood insurance as climate change adaptation strategy in northern Bangladesh. Journal of Cleaner Production, 338, 130584. DOI: https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2022.130584
Jamanal, S. K., & Natikar, K. V. (2019). Attitude of farmers towards crop insurance scheme. Journal of Experimental Zoology, 22(1), 221-228. URL: https://openurl.ebsco.com/EPDB%3Agcd%3A2%3A11070354/detailv2?sid=ebsco%3Aplink%3Ascholar&id=ebsco%3Agcd%3A136167879&crl=c
Kipkemoi, B. K., & Ceyhan, V. (2021). Eliciting attitude of farmers toward agricultural insurance and willingness to pay in Çarşamba district of Samsun, Turkey. International Journal of Development and Sustainability, 10(4), 160-181. URL: https://isdsnet.com/ijds-v10n4-03.pdf
Maireva, C. (2023). THE PERCEPTION OF SMALLHOLDER FARMERS TOWARD MICRO-INSURANCE AS A RISK COPING STRATEGY IN ZIMBABWE. Agricultural Socio-Economics Journal, 23(1), 77-87. DOI: https://doi.org/10.21776/ub.agrise.2023.023.1.10  
Oguz, C., & Diyanah, S. M. (2021, July). Farmers’ Perceptions of Agricultural Insurance: A Case Study of Altınekin District, Konya, Turkey. In IOP Conference Series: Earth and Environmental Science (Vol. 803, No. 1, p. 012052). IOP Publishing. DOI: 10.1088/1755-1315/803/1/012052
Wang, H., Liu, H., & Wang, D. (2022). Agricultural Insurance, Climate Change, and Food Security: Evidence from Chinese Farmers. Sustainability, 14(15), 9493. URL: https://ideas.repec.org/a/gam/jsusta/v14y2022i15p9493-d878606.html
Ziesenhene, E. (2021). Culture in the Food Security Literature of West Africa: A Critical Review (Doctoral dissertation, University of Oregon). URI: https://scholarsbank.uoregon.edu/xmlui/handle/1794/26873