پژوهش های برنامه و توسعه

پژوهش های برنامه و توسعه

بازخوانی مضامین توسعه در قانون اساسی و سیاست‌های کلی نظام: مطالعه‌ای داده بنیاد(رویکرد اشتراوس و کوربین)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه حقوق عمومی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران
2 گروه حقوق عمومی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
چکیده
این پژوهش به مسئله پراکندگی و فقدان صورتبندی منسجم مفهوم «توسعه» در نظام حقوقی ایران می‌پردازد. هدف اصلی، استخراج و نظام‌مندسازی مضامین کلیدی و دیدگاه نظری حاکم بر توسعه با تمرکز بر قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و سیاست‌های کلی نظام است. ‏پژوهش حاضر از رویکرد کیفی و روش نظریه‌پردازی داده‌بنیاد بهره برده است. به طور مشخص، از الگوی ساختارمند کدگذاری اشتراوس و کوربین برای تحلیل محتوای اسناد مذکور استفاده شد. داده‌ها از طریق مطالعه اسنادی گردآوری و طی مراحل سه‌گانه کدگذاری، مفاهیم، مقوله‌ها و روابط بین آن‌ها شناسایی و در قالب الگوی پارادایمی (شامل پدیده محوری، شرایط علّی، راهبردها، شرایط زمینه‌ای و مداخله‌گر، و پیامدها) سازمان‌دهی شدند. یافته‌های تحلیل نشان داد که «رشد انسان» به عنوان پدیده محوری توسعه در قانون اساسی و سیاست‌های کلی نظام قابل شناسایی است. این مفهوم ریشه در «کرامت و ارزش والای انسان» به عنوان شرایط علّی دارد. راهبردهای کلیدی برای تحقق این رشد شامل برنامه‌ریزی اقتصادی دولت، تأمین نیازهای اساسی انسان (آموزش، بهداشت، کار، مسکن)، توزیع عادلانه و غیرتبعیض‌آمیز امکانات با توجه به استعدادها، و اداره امور کشور با اتکاء به آرای عمومی و مشارکت مردمی است. این پژوهش چارچوبی منسجم از دیدگاه نظام حقوقی ایران به توسعه ارائه می‌دهد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Rereading the Themes of Development in the Constitution and General Policies: A grounded theory Study (Strauss and Corbin Approach)

نویسندگان English

Ali Taheri 1
Kheirollah Parvin 2
Vali Rostami 2
Nader Mirzadeh 2
1 Public Law Department, Faculty of Law and Political Science, University of Tehran, Tehran, Iran.
2 Public Law Department, Faculty of Law and Political Science, University of Tehran, Tehran, Iran
چکیده English

This research addresses the issue of fragmentation and lack of coherent formulation of the concept of "development" in the Iranian legal system. The main goal is to extract and systematize the key themes and theoretical perspectives governing development, focusing on the Constitution of the Islamic Republic of Iran and the general policies of the system. The present research has used a qualitative approach and data-based theorizing method. Specifically, the Strauss and Corbin structured coding model was used to analyze the content of the aforementioned documents. The data were collected through documentary study and, through three stages of coding, the concepts, categories, and relationships between them were identified and organized in the form of a paradigmatic model (including the central phenomenon, causal conditions, strategies, contextual and intervening conditions, and consequences). The findings of the analysis showed that "human growth" can be identified as the central phenomenon of development in the Constitution and the general policies of the system. This concept is rooted in the "dignity and high value of man" as the causal conditions. Key strategies for achieving this growth include government economic planning, meeting basic human needs (education, health, work, housing), fair and non-discriminatory distribution of resources based on talent, and governance based on public opinion and popular participation. This research provides a coherent framework from the perspective of the Iranian legal system towards development.

کلیدواژه‌ها English

Development
Constitution
General Policies
Legal System
Human Growth
رستمی، ولی و قهوه‏چیان، حمید (1396). حقوق مالی و محاسباتی، تهران: دادگستر.
قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران.
مجموعۀ سیاست‏های کلی نظام.
ابریشمی‏راد، محمد‏امین و کدخدامرادی، کمال (1401). «نگاهی انتقادی به محتوای قوانین برنامۀ پنج‏سالۀ توسعه در جمهوری اسلامی ایران»،  فصلنامۀ تحقیقات حقوقی، 25(98)، 372-347.
امین کدوسرایی، اکبر (1402). «نقش قانون اساسی در توسعۀ اقتصادی»، هشتمین کنفرانس ملی پژوهش‏های نوین در حوزۀ علوم انسانی و مطالعات اجتماعی ایران، تهران.
بهمن، شعیب و جعفری‏نژاد، مسعود (1396). «بررسی تطبیقی الگوی اسلامی-ایرانی پیشرفت با الگوهای غربی توسعه با تأکید بر عدالت»، سیاست متعالیه، 5(19)، 42-23.
پورکیانی، مسعود؛ زرگر، رضا و ملکی، علی (1394). «بررسی تطبیقی مبانی نظری مدیریت توسعۀ اقتصادی در کشورهای توسعه‏یافته با قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران»، دومین کنفرانس بین‏المللی ابزار و تکنیک‏های مدیریت، تهران.
پیله‏فروش, میثم (1394). «الگوی توسعۀ اقتصادی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران»، مجلس و راهبرد, 22(82)، 33-5.
دبیرنیا, علیرضا (1398). «جایگاه قوانین برنامۀ توسعه در قانون اساسی ایران؛ برنامه‏ریزی در راستای وظایف قوۀ قضائیه»، مجلۀ حقوقی دادگستری, 83(106)، 86-69.
رحمت‏الهی، حسین؛ عبدالمحمدی، فرزانه و حبیب‏نژاد, سیداحمد (1401). «مفهوم رشد انسانی در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران با تطبیق بر قانون اساسی جمهوری فدرال آلمان»، پژوهش تطبیقی حقوق اسلام و غرب، 9(4)، 210-179.
رستمی، ولی و ابراهیمی، محمود (1397). «قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و نظام برنامه‏ریزی»، فصلنامۀ دانش حقوق عمومی, 7(19)، 72-49.
شاه‏علی، احمدرضا؛ اسدی، مهدی و سلیم‏بیگی، حمزه (1399). «تحلیل مضمونی توسعۀ سیاسی در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران»، ماهنامۀ جامعه‏شناسی سیاسی ایران، 3(3)، 85-61.
شیخ‏علیشاهی، فرزانه‏السادات (1394). «مطالعۀ تطبیقی عدالت اقتصادی در قانون اساسی ایران»، دومین همایش ملی عدالت، اخلاق، فقه و حقوق، میبد.
صانعی، مهدیه (1403). «تحلیل اقتصادی برنامه‏ریزی توسعه در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران»، نشریۀ علمی «دولت و حقوق»، 5(3)، 58-35.
طحان نظیف، هادی و هادی‏زاده، علی (1397). «ماهیت قوانین برنامۀ توسعه در نظام حقوقی ایران»، فصلنامۀ دانش حقوق عمومی، 7(21)، 124-101.
طلابکی، اکبر (1399). «بررسی و نقد سند الگوی پایۀ اسلامی ایرانی پیشرفت (به‏عنوان سند بالادستی نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران)»،  فصلنامۀ علمی مطالعات الگوی پیشرفت اسلامی ایرانی، 8(2)، 391-372.
نصر اصفهانی، محمد؛ معصومی ‏نیا، غلامعلی و منتظر، راحله (1398). «بررسی و ارزیابی الگوی پایۀ اسلامی ایرانی پیشرفت»، سیاست‏های راهبردی و کلان.
نیکونهاد، حامد و موسوی, نگار (1397). «فرآیند و الزامات حقوقی تهیه و تصویب قوانین برنامۀ توسعه، مطالعۀ موردی لایحۀ برنامۀ ششم»، فصلنامۀ دانش حقوق عمومی، 7(22)، 46-23.
Katouzian, H. (1995). Problems of Political Development in Iran: Democracy, Dictatorship or Arbitrary Government? British Journal of Middle Eastern Studies, 22(2/1),5–20.